Kemik nekrozu ve osteonekroz – aseptik kemik nekrozu, hastalık ve avasküler formlar

Sebebe göre septik ve aseptik osteonekroz arasında ayrım yapılır.

Septik kemik nekrozları, osteomiyelit kapsamında ortaya çıkar. Bu, kemik kabuğu ve kemik iliğinin bakteriyel enfeksiyonudur.

Aseptik kemik nekrozlarının çeşitli nedenleri olabilir. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• travmalar,
• damar tıkanıklıkları,
• endokrin ve metabolik bozukluklar,
• anjiyopati ve koagülopatiler,
• kortizon tedavisi ve
• alkolizm.

Kemik nekrozu, nedeni bilinmeyen bir durum da olabilir. Bu durumda spontan (idiyopatik) osteonekrozdan söz edilir. Büyüme çağındaki epifiz nekrozlarında, büyüme eklemi ve metafizin komşu kısımları da etkilenebilir (osteokondronekroz). Eklem kıkırdağında, kendine ait kan damarları bulunmadığı için birincil nekroz oluşmaz. Ancak kıkırdak ikincil olarak hasar görebilir.

Juvenil aseptik osteokondronekroz,

• epifizlerde,
• apofizlerde ve
• kısa kemiklerde

ortaya çıkabilir. Nedeni bilinmeyen lokal dolaşım bozuklukları sonucu ortaya çıkar. Kendiliğinden iyileşir, ancak kalıcı şekil ve işlev bozuklukları bırakabilir.

Juvenil aseptik osteokondronekroz,

• başlangıç aşaması,
• Yoğunlaşma evresi,
• parçalanma aşaması ve
• Onarım evresinden oluşur.

Juvenil aseptik osteokondronekrozların en önemli türleri

• Femur başı nekrozu (Perthes hastalığı): Bu grubun en sık görülen hastalığıdır; 3 ile 7 yaş arasındaki çocuklarda, özellikle erkek çocuklarda görülür. Ağrı, topallama, giderek artan deformasyon. Daha sonra deformatif artroz. Tedavi: Yükün azaltılması. Gerekirse, pozisyon düzeltici osteotomi.
• Tibia apofizinde nekroz (Schlatter hastalığı): Özellikle 12 ile 15 yaş arası erkek çocuklarda görülür. Kuadriseps tendonuna gerilme uygulandığında ve baskı uygulandığında (diz çöktüğünde!) ağrı, eklem etkilenmez. Şişlik. Tedavi: Dinlenme (spor!), sıcak uygulama. Kuadriseps gerilimini ortadan kaldıran alçı ateli.
• Ayağın kayık kemiğinde nekroz (Köhler I hastalığı): 3 ile 8 yaş arasındaki çocuklar. Ağrı, ara sıra şişlik. Tedavi: Tabanlık kullanımı.
• Metatars başlarında nekroz (Köhler II hastalığı, Freiberg hastalığı): Çoğunlukla ergenlik çağındaki kızlarda görülür. Ağrı, gerekirse ön ayakta şişlik. Tedavi: Ayak tabanlığı, orta ayak pedli ön ayak bandajı, ortopedik ayakkabı düzenlemesi. Başarısız olursa: Ameliyat.
• Kalkaneal asfofizit (Haglund hastalığı): Topuk kemiğinin dorsal apofizinde kemikleşme bozukluğu. Yürürken ve Aşil tendonu gerildiğinde ağrı. Tedavi: Topuk yüksekliği artırılması, gerekirse 4 hafta süreyle ayak parmakları yukarı pozisyonda alçı uygulaması.
• Osteokondrozis dissekans: Ergenlik döneminde ve sonrasında, çoğunlukla diz ekleminde, bir kemik/kıkırdak parçasının eklem yüzeyinden ayrılması. Corpus Librum (eklem faresi). Ağrı, efüzyon, gerekirse sıkışma. Tedavi: Dinlenme (spor), gerekirse 6-12 hafta boyunca alçı tutucu veya ortez, artroskopi. Dissekatın yeniden sabitlenmesi veya çıkarılması denemesi. Yaygın kıkırdak hasarında Pridie delme işlemi, kalça ekleminde gerekirse konversiyon osteotomisi.

• Yetişkinlerde kalça başı nekrozu: Çoğunlukla 25 ile 30 yaş arası erkeklerde görülür. Alkol, kortizon, diyabet, hiperlipidemi, karaciğer hastalıkları, dalgıçlar, uyluk boynu kırığı sonrası travmatik kalça başı nekrozu. Ağrı, topallama, artan hareket kısıtlılığı. Belirgin klinik tablo durumunda tipik röntgen bulguları görülür. Erken tanı: Sintigrafi, manyetik rezonans tomografi (MRG). Tedavi: Başlangıçta gerekirse yükü azaltan ortez, fleksiyon osteotomisi, artroplastik ile birlikte baş rezeksiyonu.
• Femur kondilinde osteonekroz (Ahlbäck hastalığı): Özellikle 60 yaş üstü kadınlarda, kortizon tedavisinden sonra görülür; diz iç tarafında ağrı, efüzyon. Röntgen: Düzleşme ve yoğunlaşma, daha sonra diseksiyon. Tedavi: Gonartrozda olduğu gibi konservatif tedavi pek umut verici değildir; valgizasyon osteotomisi, artroplasti.
• Humerus başı nekrozu (Hass hastalığı): Kalça başı nekrozu ile benzer. Tedavi: Artrodez veya alloartroplastik.
• Lunatum malazisi (Knieböck hastalığı): Elin lunatum kemiğinde nekroz. Muhtemelen meslek hastalığı, elin kullanımı sırasında ağrı. Tedavi: Hareketsizleştirme. Gerekirse cerrahi debridasyon veya artrodez.
• Ayak başparmağı birinci eklemi altındaki susam kemiklerinin nekrozu: Yük ve baskı ağrısı, ayak başparmağının pasif dorsal hareketinde gerilme ağrısı. Röntgen: topak topak çürüme. Tedavi: yükü azaltan tabanlık veya eksistirpasyon.
• Bir omur gövdesinde travma sonrası aseptik nekroz (Kümmel-Verneuil hastalığı): Omurga kırığından aylar sonra ağrı, artan kifoz. Röntgen: Yoğunlaşma, düzleşme, komşu intervertebral boşlukların korunması ile birlikte ilerleyen kama şekli. Ayırıcı tanı: Tümör! Tedavi: fiziksel önlemler, fizyoterapi, gerekirse korse. Son çare olarak spondilodez.

Kemik nekrozu veya osteonekroz, kan akışındaki bozukluklar nedeniyle kemik hücrelerinin ölmesine yol açan, kemik ve eklem yapılarını etkileyen ciddi bir hastalıktır. Özellikle aseptik kemik nekrozu ve avasküler nekroz, sıklıkla diz, kalça bölgesindeki kemikleri veya ayak kemiklerinde görülür.

Ahlbäck hastalığı veya kalça başı nekrozu gibi hastalıklar, osteonekrozun seyrinin ne kadar farklı şekillerde ilerleyebileceğini gösterir. Osteonekrozun tipik belirtileri arasında ağrı, hareket kısıtlılığı ve eklemde rahatsızlık yer alır; bu belirtiler hastalığın evresine göre şiddetlenebilir. Erken evrede değişiklikler genellikle sadece MRG ile tespit edilebilirken, röntgen filminde veya röntgen çekimlerinde anormallikler ancak daha sonra ortaya çıkar. Tedavi edilmezse nekroz ilerleyebilir ve artroz, kıkırdak hasarı veya hatta eklem protezi gerektiren durumlara yol açabilir.

Osteonekrozun tanısı için ortopedik muayeneler, MRG, röntgen ve avasküler kemik nekrozunun yeri ile boyutunun kesin olarak değerlendirilmesi gereklidir. Kemik enfarktı, kemik iliği ödemi veya iskemik kemik nekrozu da göz önünde bulundurulmalıdır. Alkol, kortizon, oksijen yetersizliği veya kan damarlarında dolaşım bozuklukları gibi risk faktörleri, birçok kemik nekrozunda önemli bir rol oynar.

Osteonekrozun tedavisi, yükün azaltılması ve ilaç tedavisi gibi konservatif önlemleri içerebilir veya cerrahi olarak gerçekleştirilebilir. İleri evrelerde ortopedi ve travma cerrahisi alanındaki cerrahi yöntemler uygulanır. Osteonekroz ve kemik nekrozlarının tedavisinde, etkilenen kemiği mümkün olduğunca uzun süre korumak ve hastalığın ilerlemesini önlemek için erken teşhis hayati önem taşır.