Rektum Kanseri (Rektum Karsinomu) | Kolorektal Kanser - Onkoloji Uzmanları

Çoğu vakada rektum karsinomu (= rektum kanseri), bağırsak mukozasındaki bir değişiklik sonucu ortaya çıkar. Polipler – bağırsak mukozasındaki küçük çıkıntılar – adenokarsinomlara (“sümük üreten hücreler”), yani asıl kanser tümörlerine dönüşür. Poliplerin %95'i yaşam süresince kendiliğinden ortaya çıkar; sadece %5'i kalıtsal bir faktöre bağlıdır.

Bağırsak kanseri günümüzde dünya çapında erkekler ve kadınlar arasında en sık görülen kanser türlerinden biridir ve bu eğilim artmaktadır. Yanlış beslenme ve hareket eksikliği, bu eğilimin başlıca nedenleridir. Başlıca risk faktörleri arasında örneğin bol miktarda kırmızı et tüketimi, diabetes mellitus, aşırı kilo/obezite, sigara ve aşırı alkol tüketimi ile ileri yaş sayılabilir.

Ülkemizde kolorektal kanserden kaynaklanan ölüm oranı son 30 yıldır düşüş eğiliminde olsa da, yeni vaka sayıları artmaya devam etmektedir. Günümüzde kolorektal kanser, her iki cinsiyet için de kansere bağlı ikinci en yaygın ölüm nedenidir.

Tümörün konumuna bağlı olarak, rektum kanseri farklı organlarda metastazlar oluşturur. Rektumun iç kısımlarında yer alan tümör odakları, kalın bağırsak kanserine benzer şekilde özellikle karaciğere yayılır. Rektumun çıkışına daha yakın bölgelerde ise rektum kanseri ağırlıklı olarak lenfogen yolla, yani lenf damarları yoluyla kasık lenf düğümlerine ve kan yoluyla akciğerlere yayılır.

Rektum karsinomunun lokalizasyonu © bilderzwerg #247748992 | AdobeStock

Birçok kanser türünde olduğu gibi, rektum kanseri de genellikle hiçbir belirti göstermeden uzun bir süre boyunca gelişir. Ancak bağırsak kanseri taramalarında, çoğu zaman erken evrede bile rektum kanserine işaret edebilecek çok küçük kan izleri tespit edilebilir.

İleri evrede rektum kanseri genellikle belirti gösterir ve örneğin kan ve mukus akıntısı, dışkı kıvımında değişiklik (yani sert ve yumuşak dışkı arasında geçiş), istenmeyen kilo kaybı ve muhtemelen dışkılama sırasında ağrı gibi belirtilerle kendini gösterir. Bunlar, her halükarda daha ayrıntılı tetkikler için mutlaka bir doktora başvurmanız gereken ilk belirtilerdir.

Rektum kanseri şüphesi durumunda, her zaman teşhis amacıyla görüntüleme tetkikleri yapılır. Genellikle ilk adım olarak rektoskopi ile birlikte kolonoskopi yapılır. Kolonoskopi, bağırsak sisteminin daha üst kısımlarında oluşmuş olabilecek ikincil tümörleri tespit etmeyi amaçlar. Rektum kanseri hastalarının yaklaşık %7’sinde kalın bağırsakta bu tür ikincil tümörler bulunur.

Rektum kanseri teşhisi konulursa, özel bir prob yardımıyla ultrason muayenesi yapılır; patolojik ayrıntılı tanı (“derecelendirme”, TNM evrelerine göre sınıflandırma) için genellikle bir doku örneği (= biyopsi) alınır. Bunun yanı sıra uzmanlar, ultrason yardımıyla başka organların da etkilenip etkilenmediğini, örneğin metastazların olup olmadığını belirler. Rektum kanserinde bu durumda özellikle akciğer ve karaciğer göz önünde bulundurulur.

Manyetik rezonans tomografisi (MRG) yardımıyla alt karın bölgesi ve küçük pelvis, halihazırda mevcut lenf düğümü metastazları açısından incelenir. Bu süreçte MRG, bilgisayarlı tomografiye (BT) tercih edilir; zira BT, çok daha yüksek düzeyde radyasyona maruz kalmaya neden olur.

Tümörün yayılma derecesinin ve tümör belirteçlerinin ölçülmesi, rektum kanserinin sonraki tedavisini de etkiler.

Rektum kanserinin tedavisi için temel olarak üç yöntem mevcuttur:

• cerrahi,
• kemoterapi ve
• radyoterapi

veya bu yöntemlerin kombinasyonları.

Tümörün evresine göre bu tedavi yöntemleri daha da uyarlanabilir.

Daha büyük lokal tümörlerde veya nüks riski yüksek olduğunda, uzmanlar rektumun kısmi (parsiyel mezorektum eksizyonu) veya tam olarak çıkarılmasını (total mezorektum eksizyonu) tercih ederler. Bu durumlarda, daha sonra stoma veya Anus praeter olarak da bilinen yapay bir bağırsak çıkışı oluşturulmalıdır.

Rektum kanseri çevre dokulara ve lenf düğümlerine yayılmışsa, rektum buna uygun olarak kısmen veya tamamen çıkarılır; komşu lenf damarları da aynı şekilde çıkarılır. Yapay bir bağırsak çıkışı oluşturulmalıdır.

Daha büyük tümör odaklarında, doktorlar genellikle ameliyattan önce radyoterapi uygulayarak ameliyat öncesinde tümör dokusunu belirgin ölçüde küçültmeyi tercih ederler. Genellikle, rektum kanserinin ilerlemiş evrelerinde ameliyatın ardından kemoterapi uygulanır. Bunun temel amacı, rektum kanserinin daha fazla yayılmasını (metastaz) önlemektir.

Hastalığın son evresinde, sadece rektumun cerrahi olarak tedavi edilmesi artık yeterli değildir. Ameliyat edilebilir akciğer, lenf düğümü veya karaciğer metastazları varsa, bunlar da ek olarak çıkarılır ve hastalar stoma açıldıktan sonra yine kemoterapi ile tedavi edilir.

Ancak birçok durumda, bu hastalık evresinde yaygın metastaz nedeniyle iyileşme artık mümkün değildir; bu nedenle hastalar genellikle sadece palyatif bakım ve ağrı giderici tedavilerle desteklenebilir.

Rektum kanserinde uzun vadeli prognoz, büyük ölçüde hastalığın evresine ve olası uzak metastazlara bağlıdır. Uzak metastazlar olmadan ve tümör odağı lokal olarak sınırlıysa, hastalığın erken evresinde %75’e varan 5 yıllık sağkalım oranları mümkündür. Bu, bu evrede hastaların %75’inin 5 yıl sonra hala hayatta olduğu anlamına gelir.

Buna karşılık, akciğer ve/veya karaciğerde sınırlı uzak metastazlar ortaya çıkarsa ve bunlar cerrahi olarak çıkarılabiliyorsa, hastaların %30’a kadarı rektum kanserinden tamamen iyileşebilir. Ancak herhangi bir metastaz, hastalığın nüksetmesi gibi, genel olarak prognozu belirgin şekilde kötüleştirir. Bu nedenle her durumda sıkı bir takip önerilir.

Rektum kanseri (rektum karsinomu) tedavisi konusunda uzmanlar, iç hastalıkları, proktoloji ve onkoloji uzmanlarıdır. Tedavi için, deneyimli ve uzmanlaşmış bağırsak kanseri merkezlerine başvurmalısınız; bu merkezleri, diğer kaynakların yanı sıra burada bulabilirsiniz.

Tipik belirtiler arasında dışkıda kan, dışkılama alışkanlıklarında değişiklik veya dışkılama sırasında ağrı sayılabilir. Bu tür semptomlar görüldüğünde bir hekim tarafından muayene edilmeniz gerekir.

Rektum kanseri her zaman kolonoskopi ile teşhis edilir mi?

Genellikle evet. Kolonoskopi, bağırsak poliplerini ve erken evre tümör değişikliklerini çok güvenilir bir şekilde gösterir; buna biyopsi yoluyla örnek alınması da dahildir.

Bulgulara bağlı olarak ameliyat, radyoterapi, kemoterapi veya bunların kombinasyonu uygulanır. Derin yerleşimli tümörlerde geçici bir yapay bağırsak çıkışı gerekli olabilir.

Tümörler erken evrede tespit edilirse, iyileşme şansı çok yüksektir. Metastazlarda ise prognoz, büyük ölçüde tümör evresine ve cerrahi tedavi imkânına bağlıdır.