Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια διαταραχή της λειτουργίας της καρδιάς που οφείλεται σε διάφορες αιτίες. Ως αποτέλεσμα, η καρδιά δεν μπορεί πλέον να αντλεί το αίμα με επαρκή ταχύτητα ή δύναμη μέσω των αιμοφόρων αγγείων προς τον οργανισμό.
Οι γιατροί κατατάσσουν την καρδιακή ανεπάρκεια σε διάφορες μορφές με βάση διάφορα χαρακτηριστικά:
- οξεία ή χρόνια
- αριστερή ή δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια
- συστολική ή διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια
- ανάλογα με τα συμπτώματα, σε διάφορους βαθμούς σοβαρότητας
Εάν η καρδιακή ανεπάρκεια εμφανιστεί ξαφνικά μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες, πρόκειται για οξεία καρδιακή ανεπάρκεια.
Ανατομία της ανθρώπινης καρδιάς © bilderzwerg | AdobeStock
Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι χρόνια όταν η νόσος εξελίσσεται για μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Σε περίπτωση χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας, ο οργανισμός μπορεί να αντισταθμίσει έως ένα ορισμένο βαθμό τη μειωμένη λειτουργία της καρδιάς. Έτσι, ο καρδιακός μυς μπορεί να παχύνει, προκειμένου να αναπτύξει μεγαλύτερη αντλητική ικανότητα. Επίσης, ο αυξημένος καρδιακός ρυθμός μπορεί να αντισταθμίσει την καρδιακή ανεπάρκεια.
Οι ασθενείς με αντισταθμισμένη καρδιακή ανεπάρκεια συχνά παρουσιάζουν συμπτώματα μόνο κατά τη διάρκεια έντονης σωματικής άσκησης. Αντίθετα, στην αποσταθεροποιημένη καρδιακή ανεπάρκεια, τα συμπτώματα εμφανίζονται ήδη σε κατάσταση ηρεμίας ή κατά τη διάρκεια ελαφριάς σωματικής άσκησης.
Εάν η καρδιακή ανεπάρκεια οφείλεται στο αριστερό ημισφαίριο της καρδιάς, πρόκειται για αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτή την περίπτωση, το αίμα συσσωρεύεται στην πνευμονική κυκλοφορία.
Στην περίπτωση της δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας, η διαταραχή επηρεάζει τη δεξιά πλευρά της καρδιάς. Αυτό οδηγεί σε στάση του αίματος στη συστηματική κυκλοφορία.
Η ολική καρδιακή ανεπάρκεια παρουσιάζει συμπτώματα και των δύο μορφών.
Εάν υπάρχει μειωμένη αντλητική λειτουργία του καρδιακού μυός, πρόκειται για συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (καρδιακή μυϊκή ανεπάρκεια). Αντίθετα, εάν η καρδιά δεν γεμίζει επαρκώς παρά την κανονική αντλητική ικανότητα, μιλάμε για διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια.
Η New York Heart Association (NYHA) έχει αναπτύξει κριτήρια για την ταξινόμηση της καρδιακής ανεπάρκειας σε στάδια / βαθμούς σοβαρότητας:
- Στο στάδιο I δεν υπάρχουν συμπτώματα κατά τη φυσιολογική σωματική καταπόνηση
- Στο στάδιο II παρατηρούνται ήπια συμπτώματα (δύσπνοια και αδυναμία) κατά τη φυσιολογική σωματική καταπόνηση, καθώς και μείωση της απόδοσης
- Στο στάδιο III παρατηρείται σημαντική μείωση της φυσικής ικανότητας κατά τη συνήθη σωματική άσκηση
- Στο στάδιο IV παρατηρείται δύσπνοια ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας
Αιτίες για την ανάπτυξη καρδιακής ανεπάρκειας είναι παθήσεις που βλάπτουν μόνιμα την καρδιά.
Η συχνότερη αιτία είναι η στεφανιαία νόσος (ΣΝ). Συχνά αποτελεί αιτία καρδιακού εμφράγματος, κατά το οποίο η καρδιά δεν τροφοδοτείται πλέον επαρκώς με οξυγόνο λόγω στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών.
Η υπέρταση συγκαταλέγεται επίσης στις συχνές αιτίες. Σε αυτή την περίπτωση, η καρδιά πρέπει να καταβάλλει μεγαλύτερη προσπάθεια, κάτι που ο οργανισμός δεν μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα.
Άλλες αιτίες μπορεί να είναι και οι ακόλουθες παθήσεις:
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το στάδιο καθώς και από την αιτία της καρδιακής ανεπάρκειας.
Τα τυπικά συμπτώματα της αριστερής καρδιακής ανεπάρκειας είναι:
- βήχας και δύσπνοια, καθώς και
- συσσώρευση υγρού (οίδημα) στους πνεύμονες
Στην περίπτωση της δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας, εμφανίζονται συνήθως οιδήματα στους ιστούς, ιδίως στα πόδια και στην κοιλιακή χώρα.
Είναι επίσης πιθανή η δύσπνοια. Σε προχωρημένο στάδιο, εμφανίζονται συμπτώματα όπως σοβαρή δύσπνοια ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας. Η αντοχή στην άσκηση είναι μειωμένη, ενώ η συχνή νυκτερινή ούρηση αποτελεί επίσης τυπικό σύμπτωμα.
Μέσω του ιστορικού (ερωτηματολόγιο ασθενούς) και της φυσικής εξέτασης, ο γιατρός λαμβάνει τις πρώτες ενδείξεις για την ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας.
Περαιτέρω εξετάσεις είναι:
Μια γιατρός πραγματοποιεί ΗΚΓ σε κατάσταση ηρεμίας. Το ΗΚΓ καταγράφει τους καρδιακούς παλμούς και δείχνει παθολογικές μεταβολές © Gennadiy Poznyakov / Fotolia
Η καρδιακή ανεπάρκεια δεν είναι ιάσιμη. Ως εκ τούτου, στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων και η πρόληψη επιπλοκών. Ακόμη και αν δεν παρουσιάζει συμπτώματα, ο ασθενής πρέπει να ξεκινήσει θεραπεία για την καρδιακή ανεπάρκεια.
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της καρδιακής ανεπάρκειας.
Συχνά, ανάλογα με την υποκείμενη νόσο, χορηγούνται φάρμακα:
- Οι αναστολείς του ΜΕΑ μειώνουν την αρτηριακή πίεση
- Οι β-αναστολείς προλαμβάνουν τις καρδιακές αρρυθμίες
- Τα διουρητικά προάγουν την αποβολή υγρών και
- Τα παρασκευάσματα δακτυλίτιδας βελτιώνουν την αντλητική δύναμη της καρδιάς
Σε ασθενείς με απειλητικές για τη ζωή καρδιακές αρρυθμίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας εμφυτεύσιμος καρδιομετατροπέας-απινιδωτής (ICD). Επίσης, ένας δι-κοιλιακός βηματοδότης μπορεί να βοηθήσει στην αντιστάθμιση της καρδιακής ανεπάρκειας.
Εάν η κατάσταση συνεχίσει να επιδεινώνεται παρά τη φαρμακευτική και επεμβατική θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας, μπορεί να απαιτηθεί μεταμόσχευση καρδιάς.
Η πρόγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας είναι καλή στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Όταν η καρδιακή ανεπάρκεια ανταποκρίνεται στη θεραπεία
- Όταν ο ασθενής ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού και
- Όταν μειώνει τυχόν παράγοντες κινδύνου, για παράδειγμα μέσω αλλαγής του τρόπου ζωής του
Οι ειδικοί για την καρδιακή ανεπάρκεια είναι οι καρδιολόγοι (ειδικοί στις καρδιακές παθήσεις). Για περαιτέρω διάγνωση ή ειδική θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας, μπορεί να χρειαστεί η συμβουλή και άλλων ειδικών, όπως:
- Ακτινολόγοι
- Αγγειοχειρουργοί και καρδιοχειρουργοί, καθώς και
- ιατροί μεταμοσχεύσεων
- Οι ειδικές κλινικές για την καρδιακή ανεπάρκεια είναι συνήθως κλινικές καρδιολογίας
