Tinea cruris: Bilgiler ve Tinea cruris Uzmanları

Tinea cruris terimi, alt bacakta görülen bir cilt mantarı enfeksiyonunu ifade eder. “Tinea”, dermatofitlerin neden olduğu enfeksiyonlar için kullanılan tıbbi terimdir. Dermatofitler, ipliksi mantarlardır ve cilt mantar hastalıklarının sık görülen etkenleridir. "Crus", anatomide alt bacak, yani baldırın adıdır.

Diğer Tinea türleri arasında şunlar bulunur

• Tinea pedis (ayak mantarı),
• Tinea capitis (genellikle çocuklarda görülen saçlı kafa derisi mantar enfeksiyonu),
• Tinea manus (el mantarı) ve
• Tinea inguinalis (kasık mantarı).

İngiliz-Amerikan dil alanında Tinea cruris, yanlış bir şekilde Tinea inguinalis ile eşdeğer tutulur. Oysa Tinea inguinalis, kasık mantarını ifade eder. Bu bölgede nemli ve sıcak ortam nedeniyle cilt mantarları kolayca yerleşebilir. Ancak burada Tinea inguinalis ele alınmayacaktır.

Dermatofitler, insan ve hayvan derisinde yaşama uyarlanmış ipliksi mantarlardır.

Mantarlar doğanın her yerinde yaşar. Mantarlar toprakta, bitkilerde, hayvanlarda ve insanlarda yerleşebilirler. Türlerine bağlı olarak, bulundukları ortamdan faydalanırlar. Dünyadaki toplam biyokütlenin yaklaşık dörtte biri mantarlardan oluşur! Birçok mantar türü, ağaçlar ve çalılarla simbiyoz içinde yaşar ve bunların büyümesini sağlar.

İnsan tıbbı açısından, dermatofitlerin yanı sıra

• maya mantarları,
• sap mantarları ve
• küf mantarları da bulunmaktadır.

Cilt mantarları, kornanın temel bileşenlerinden biri olan insan keratininden beslenir. Bu nedenle yalnızca

• deri,
• saç ve
• tırnakları etkiler.

Bunlara genellikle doğrudan bulaşma yoluyla veya cansız nesneler aracılığıyla maruz kalırız:

• yüzme havuzundaki fayanslar,
• nemli bir umumi duş ya da
• spor salonundaki jimnastik minderleri.

Bunların hepsi dermatofitlerin yaygın bulaşma yollarıdır. Hayvanların tüylerinden insanlara bulaşması da mümkündür. Bu durum özellikle çocuklarda sık görülür (örneğin tinea capitis).

Bir mikozun, yani mantar enfeksiyonunun ortaya çıkması için, patojenin öncelikle cilde nüfuz etmesi gerekir. Orada da konağın bağışıklık sisteminden kaçması gerekir.

Mantarların çoğu fakültatif patojendir. Bu, yalnızca cilt bariyerinde bozukluk veya insanda bağışıklık sistemi bozuklukları olduğunda hastalığa yol açabilecekleri anlamına gelir. Buna “fırsatçı enfeksiyon” denir.

Bu tür fırsatçı enfeksiyonlar için kolaylaştırıcı faktörler arasında örneğin ciltte kan dolaşımı bozuklukları sayılabilir. Bunlara, örneğin

• ateroskleroz veya
• periferik arteriyel tıkanıklık hastalığı (pAVK) gibi önceden var olan hastalıklar sayılabilir.

Ayrıca diabetes mellitus, yani günümüzde çok yaygın olan “şeker hastalığı” da bağışıklık sistemini zayıflatır.

Birçok başka altta yatan hastalık ve modern ilaçlar da bağışıklık sistemini zayıflatır.

Ancak mantar enfeksiyonu kapmak için ciddi bir hastalığa sahip olmak gerekmez: Küçük çocukların bağışıklık sistemi genellikle henüz tam olarak gelişmemiştir ve nispeten kolay bir şekilde cilt mantarına yakalanırlar.

Tinea cruris genellikle birincil bir enfeksiyon değildir. Kural olarak, hasta uzun süredir ayak mantarından muzdariptir. Bu mantar yukarı doğru yayılırsa, tinea cruris ortaya çıkar.

Ayak mantarı, en sık görülen dermatofit enfeksiyonudur. Genellikle terleyen ayak parmak aralarını etkiler; mikroorganizmalar burada kendileri için ideal yaşam koşullarını bulurlar.

Ayak mantarı enfeksiyonu uzun süre fark edilmeden seyredebilir. Bu nedenle, enfeksiyonun yayılma riski olduğunun farkında bile olunmaz. Mantar, el yoluyla “yayılabilir” ve bu şekilde ayak bileği bölgesine ve alt bacağa ulaşır.

Tinea cruris enfeksiyonunun giriş kapısı genellikle tıraş bıçağıdır: Bacakların tıraş edilmesi sırasında ciltte çok küçük yaralanmaların oluşması kaçınılmazdır. Bıçakla kaçınılmaz olarak taşınan dermatofitler bu şekilde doğrudan cilde girer ve özellikle yırtılmış kıl köklerinde yerleşir.

Genel olarak mantar enfeksiyonları çoğunlukla

• kaşıntı,
• ciltte kızarıklık,
• pul pul dökülme

şeklinde kendini gösterir.

Bazen ciltde sıvı akıntısı görülür veya cilt çatlar. Bunun nedeni, mantarların cildin en üst katmanlarında iltihaplanmaya yol açmasıdır (Tinea superficialis). Bu enfeksiyon daha derine de yayılabilir ve püstüller ile iltihaplı infiltrasyonlara neden olabilir (Tinea profunda). Ancak bu durum, yalnızca bağışıklık sisteminin ciddi şekilde zayıflamış olduğu durumlarda veya özellikle agresif mantarların (özellikle hayvanlardan kaynaklanan dermatofitlerin) varlığında görülür.

Tinea cruris'te iltihaplanma genellikle kıl kökleriyle ilişkilendirilebilir. Bu bölgelerde kahverengi veya mavimsi kırmızı, bezelye büyüklüğünde nodüller görülür ve çoğunlukla pullu bir kenarları vardır. İlgili bölgelerde şiddetli kaşıntı mutlaka görülür. Özellikle alt bacakların dış kısımları etkilenir.

Bu şikayetleri kendinizde fark ederseniz, bir dermatoloğa (veya öncelikle aile hekiminize) başvurmalısınız. Doktor, sorunu netleştirebilir.

Doktorlar için Tinea cruris genellikle görsel bir tanıdır. Bu tanı,

• tipik dış görünüm ve
• hastanın öyküsüne (örn. kadınlar, bacak tıraşı, eşzamanlı ayak mantarı) dayanır.

Şüphe durumunda tanı mikroskobik olarak doğrulanmalıdır.

Ancak bu, mantar enfeksiyonuna tam olarak hangi patojenin neden olduğu konusunda bir bilgi vermez. Bunun için bir mantar kültürü gereklidir. Bu kültür, doku örneğinden alınarak bir Petri kabında birkaç hafta boyunca geliştirilir. Böylece, mantarın tam türü ve antimikotiklere karşı olası dirençler hakkında bilgi edinilebilir. Hızlı büyüyen dermatofitler en erken bir hafta sonra tanımlanabilir.

Tinea cruris tanısı için gerekli inceleme materyali şunlardır

• deri pulları,
• tırnak parçaları veya
• epile edilmiş tüyler,

bunlar, etkilenen bölgelerin kenarlarından alınır. Alt bacakta ise genellikle kuvvetli bir sürüntü yeterlidir.

Mantar teşhisinde kullanılan bir başka yöntem de Wood lambasıdır. Wood lambası UV ışığı yayar. Bu sayede, karanlık bir odada bazı dermatofit türleri cilt üzerinde floresan alanlar olarak tespit edilebilir. Ancak bu yöntem, genellikle mantar mikroskopisi ve kültürü zaten yapıldığı için ikincil öneme sahiptir.

Tinea cruris gibi cilt mantar enfeksiyonlarının tedavisi genellikle iki aşamalı bir “tedavi stratejisi” ile gerçekleştirilir:

• topikal tedavi ve
• sistemik tedavi.

Topikal tedavi

İlk aşama, mümkün olduğunca her zaman tercih edilmesi gereken topikal tedavidir. “Topikal” terimi, mantar ilacının “yerinde” uygulandığı anlamına gelir. Dolayısıyla bu, lokal bir tedavidir. Bu amaçla solüsyonlar, kremler veya merhemler kullanılmaktadır.

Burada kullanılan etken maddeler öncelikle

• azol antifungaller,
• tolnaftat veya
• terbinafin'dir.

Tinea cruris çok yüzeysel ise, birkaç gün ila dört hafta boyunca uygulama yeterli olabilir.

Etkin madde kan dolaşımına kayda değer miktarlarda geçmediğinden yan etkiler nadiren görülür. Bu sayede madde vücutta yayılmaz.

Topikal tedavinin dezavantajı, genellikle oldukça uzun süren tedavi süresidir.

Epidermisin boynuz tabakalarında, tek tek mantar hücreleri sporlar halinde uzun süre hayatta kalabilir. Sporlar çok dayanıklıdır ve yok edilmesi neredeyse imkansızdır. Antimikotikler, patojenlerin büyümesini ve çoğalmasını engeller, ancak onları öldürmez. Bu nedenle tedavinin amacı, içerdikleri sporlar da dahil olmak üzere mevcut tüm cilt hücrelerinin dökülene kadar tedaviyi sürdürmektir.

Birkaç gün sonra kaşıntı ve kızarıklık azalırsa, iltihaplanma zaten başarıyla ortadan kaldırılmış demektir. Ancak cildin tamamen temizlenmesi için bazen dört haftaya kadar lokal tedavi gerekebilir.

Topikal tedavinin ikinci bir sorunu, genellikle çok yüzeysel etki göstermesidir. Derinin savunma bariyeri ilaca karşı da etki gösterdiğinden, daha derinde bulunan mantarlar tedaviden kaçar.

Ayrıca, yeniden enfeksiyon (reinfeksiyon) oluşması da kolaydır.

Sistemik tedavi

Tinea cruris gibi inatçı veya geniş alanlı cilt mantarları bu nedenle genellikle baştan itibaren “sistemik” olarak tedavi edilir. Sistemik, etken maddelerin lokal olarak uygulanmadığı, bunun yerine tüm vücutta etki gösterdiği anlamına gelir.

Bu tedavi tablet şeklinde uygulanır. Vücudun tamamı etkilendiği için yan etkiler ortaya çıkabilir.

Sistemik etki gösteren antimikotikler karaciğere zarar verir. Bu nedenle, çoğu antimikotik etken madde için iyi bir karaciğer fonksiyonu ön koşuldur.

Kullanılanlar

• Griseofulvin (küçük çocuklarda onaylanmış tek ilaç),
• Itrakonazol,
• Flukonazol veya
• Terbinafin.

Sistemik uygulama, kornea dokusunda daha yüksek konsantrasyon sağlanmasına ve daha iyi iyileşme oranlarına yol açar. Bu sayede tedavi süresi genellikle yaklaşık yarıya indirilebilir. Çoğu durumda iki haftalık bir tedavi süresi yeterlidir. Ayrıca lokal tedavi ile kombinasyon da mümkündür.

Tinea cruris, kesinlikle ciddiye alınması gereken ve inatçı bir hastalıktır. Kararlı bir yaklaşım gerektirir. Mantarlar sadece ciltte yaşayabildikleri için doğrudan bir tehlike oluşturmasa da Ancak enfeksiyon, büyük bir kozmetik sorundur ve zamanla cilt iltihaplarına ve dayanılması zor bir kaşıntıya yol açar.

Buna karşılık, iki haftalık bir tedavinin riskleri oldukça sınırlıdır. Gerekirse karaciğer değerleri ölçülmelidir. Bununla birlikte, tinea cruris genellikle çok iyi bir şekilde tedavi edilebilir.