Mikroskobik kolit, iç hastalıkları alanında giderek daha sık teşhis edilen, bağırsaklarda kronik iltihaplı bir hastalıktır. Mikroskobik kolitin karakteristik özelliği, kolonoskopide herhangi bir bulgu görülmemesine rağmen kronik sulu ishalin görülmesidir. Mikroskobik kolit tanısı, mukoza makroskobik olarak sıklıkla normal göründüğü için histolojik olarak konur. Mikroskobik kolitin iki türü ayırt edilir: lenfositik kolit ve kollajen kolit. Kollajen kolitte kalınlaşmış bir kollajen şerit görülürken, lenfositik kolitte ise lenfosit sayısında artış saptanır.
Bu hastalık, kronik inflamatuar bağırsak hastalıkları arasında yer alır, ancak Crohn hastalığı ve ülseratif kolitten farklıdır. Mikroskobik kolitin tedavisi genellikle budesonid ile yapılır ve birçok vakada iyi bir prognoz gösterir.
Mikroskobik kolit nedir?
Tıbbi açıdan mikroskobik kolitin iki farklı türü vardır:
- Kollajen kolit
- Lenfositik kolit
Ülkemizde yaklaşık her 1.000 kişiden 1'i bu iltihaplı bağırsak hastalığına yakalanmaktadır. Genellikle 65 yaşın üzerindeki kadınları etkiler. Mikroskobik kolit, erkeklere kıyasla kadınlarda yaklaşık beş kat daha sık görülür.
Mikroskobik kolitte, kalın bağırsak mukozasında iltihaplanma (kolit) meydana gelir @ David A Litman /AdobeStock
Mikroskobik kolit nasıl ortaya çıkar?
Hastalığın kesin nedenleri hâlâ bilinmemektedir. Uzmanlar, çok faktörlü bir oluşum olduğunu düşünmektedir. Bu, hastalık nedenlerinin çeşitli olabileceği veya hatta birbirini tamamlayabileceği anlamına gelir.
Bu bağlamda tıp uzmanları, genetik yatkınlıkların yanı sıra bağırsak mikrobiyomuna karşı bağışıklık tepkisindeki bozuklukları da tartışmaktadır.
Mikrobiyal kolitin kesin nedenleri belirsizdir. Ancak araştırmalar, iltihaplı bağırsak hastalıkları için risk faktörlerini ortaya koymaktadır.
Risk faktörleri arasında şunlar sayılabilir:
- Sigara içmek
- Proton pompa inhibitörlerinin (PPI) uzun süreli kullanımı
- Seçici serotonin geri alım inhibitörleri
- Nonsteroidli antireumatik ilaçlar (NSAID) grubuna ait ağrı kesiciler
- Kadın olmak
- İleri yaş (> 65 yaş)
Mikroskobik kolitin belirtileri
Hastalık tekrarlayarak ortaya çıkar ve 4 haftaya kadar sürebilen sulu ve kanlı ishallere yol açar. Bu ishal, aynı zamanda mikroskobik kolitin başlıca belirtisidir.
Bunun yanı sıra, sıklıkla gece dışkılama dürtüsü ve dışkı kaçırma gelişir. Hastalar, kelimenin tam anlamıyla ishalini durduramazlar.
Bunun yanı sıra, genellikle büyük ölçüde spesifik olmayan başka belirtiler de ortaya çıkar.
Bunlar arasında şunlar yer alır:
- Karın ağrısı
- Kilo kaybı
- Şişkinlik
- Genel yorgunluk
- Mide bulantısı
Mikroskobik kolitin tanısı ve ayırıcı tanısı
Değişiklikler özellikle hücresel düzeyde ortaya çıktığı için, kolonoskopi bulguları normal çıkabilir.
Mikroskobik koliti saptamak için en önemli inceleme kolonoskopidir @ Graphicroyalty /AdobeStock
Bu nedenle doktorlar, “mikroskobik kolit” tanısını genellikle klinik tablo, semptomlar ve biyopsi sonuçlarına dayanarak koyarlar.
Mikroskobik kolit bağırsağın her yerinde eşit şekilde gelişmediğinden, örnek alma işlemi bağırsağın çeşitli yerlerinden yapılır.
Bu tür bir yaklaşım, tanı için kullanılabilir materyal bulma şansını artırır. Doktorlar bu durumda “aşamalı biyopsi” terimini kullanır.
Bulgulara bağlı olarak, doktorun ayırıcı tanıda dışlamak isteyeceği başka bağırsak hastalıkları da söz konusu olabilir.
Bunlar arasında şunlar yer alır:
Mikroskobik kolit için tedavi seçenekleri
“Avrupa Mikroskobik Kolit Grubu” ve “Birleşik Avrupa Gastroenteroloji Derneği”, 2021 yılında mikroskobik kolit tedavisine yönelik öneriler yayınladı.
Bu öneriler şu temellere göre ayrılmaktadır:
- Temel önlemler
- İlaç tedavisi ve
- Cerrahi önlemler
Temel önlemler şunlardır:
- Alkol ve sigarayı bırakma
- (doktor gözetiminde) ağrı kesiciler ve asit önleyiciler gibi belirli ilaçların kesilmesi
İlaç tedavisi
Semptomları hafifletmek için Budesonid ilacı uygundur. Tedavi süresi 6 ila 8 haftadır. Bu süre içinde hastalık belirtileri tamamen gerilerse (remisyon), başka bir idame tedavisine gerek kalmaz.
Alternatif olarak, hastanın Budesonid'e karşı intoleransı olması durumunda doktorlar Loperamid veya Kolestiramin kullanabilir.
Sorunların devam etmesi durumunda, düşük dozda Budesonid ile uzun süreli tedavi önerilir. Ancak Budesonid'in uzun süreli kullanımı durumunda, ek olarak D vitamini ve kalsiyum alımı önemlidir. Aksi takdirde kemik erimesi (osteoporoz) ortaya çıkabilir.
Ağır vakalarda ayrıca immünomodülatörler veya biyolojik ilaçlar da kullanılabilir.
Cerrahi tedavi
İlaçlar hastalığı yeterince kontrol altına almada yetersiz kalırsa, nadir durumlarda cerrahi müdahale (ileostomi) uygulanabilir.
Mikroskobik kolitin prognozu
Mikroskobik kolit, mevcut tedavi seçenekleri sayesinde iyi bir şekilde tedavi edilebilir. Ancak, bu hastalık iltihaplı bağırsak hastalığı olduğu için tekrarlayan (rezidiv eden) bir yapıya sahiptir. Bağırsak kanseri riski artmaz.
Mikroskobik koliti kim tedavi eder?
Enflamatuar bağırsak hastalıkları gibi geniş bir grup, gastroenteroloji uzmanlarının deneyimli ellerine aittir. Bu nedenle, mikroskobik kolit tedavisi konusunda uzmanları, tanınmış gastroenteroloji merkezlerinde veya özel muayenehanelerde bulabilirsiniz.
Bu nedenle, size yardımcı olmak amacıyla yukarıda bazı tanınmış mikroskobik kolit uzmanlarını ve/veya klinik merkezlerini derledik.
SSS
Mikroskobik kolit nedir?
Mikroskobik kolit, yalnızca mikroskop altında görülebilen bir kalın bağırsak iltihabı hastalığıdır. Mikroskobik kolit, kronik sulu ishal ile seyreden bir kolit türüdür. Kolonoskopi bulguları normal görünse de, mikroskobik kolit histolojik olarak teşhis edilebilir.
Mikroskobik kolitin hangi türleri vardır?
Mikroskobik kolitin türleri arasında kollajen kolit ve lenfositik kolit bulunur. Kollajen kolit ve lenfositik kolit, histolojik özellikleri bakımından birbirinden farklıdır. Lenfositik kolit hastalarında lenfosit sayısı artarken, kollajen kolitte kalınlaşmış bir kollajen şerit görülür.
Mikroskobik kolitin tipik belirtileri nelerdir?
Mikroskobik kolitin başlıca belirtisi, kan karışımı olmayan kronik sulu ishaldir. Mikroskobik kolitin diğer belirtileri arasında kilo kaybı veya karın ağrıları sayılabilir. Mikroskobik kolit genellikle yaşlı hastalarda görülür ve şikayetler sıklıkla alevlenmeler halinde ortaya çıkar.
Mikroskobik kolit nasıl tedavi edilir?
Mikroskobik kolitin tedavisi genellikle budesonid ile yapılır. Günde 9 mg budesonid dozu tercih edilen tedavi olarak kabul edilir; daha sonra bu doz 6 mg'a düşürülebilir. Tedavinin başarılı bir şekilde tamamlanmasının ardından, bazı hastalarda tedavinin kesilmesinden sonra şikayetler yeniden ortaya çıkabilir.
Mikroskobik kolitin olası nedenleri nelerdir?
Mikroskobik kolitin kesin nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Belirli ilaçların kullanımı ve otoimmün süreçler risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Mikroskobik kolitin gelişimi ayrıca kronik inflamatuar bağırsak hastalıklarıyla da ilişkilendirilmektedir; ancak mikroskobik kolitin genel prognozu olumludur.
Yazıyı paylaş