Bademcik kanseri, bademcikte görülen kötü huylu bir hastalıktır ve ağız-boğaz bölgesinde sık görülen kanser türleri arasında yer alır. Bademcik kanserinin tipik belirtileri genellikle erken dönemde ortaya çıkar ve boğaz ağrısı, yutma güçlüğü veya boyunda uzun süreli, ağrısız bir şişlik gibi bulguları içerir. İyileşme şansını artırmak ve hastaların yaşam kalitesini korumak için erken teşhis ve tedavi özellikle önemlidir. Bademcik kanseri genellikle damak bademciklerinin dokusunda ortaya çıkar ve sıklıkla tonsil karsinomu olarak teşhis edilir.
En önemli risk faktörleri arasında sigara, alkol, kötü ağız hijyeni ve insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu yer alır. Bademcik kanserinin tedavisi, evreye, tümörün büyüklüğüne ve yayılımına bağlı olarak ameliyat, radyasyon tedavisi, kemoterapi veya ışın tedavisi ile gerçekleştirilir. Bademcik kanseri genellikle uzun süre fark edilmeden kalabileceğinden, iki haftadan uzun süren semptomlar bir doktor tarafından dikkatle incelenmelidir. Erken evrede teşhis edilmesi, iyileşmeyi destekleyebilir ve kanserin yayılmasını önleyebilir.
Bademcik Kanseri Tanımı ve Sıklığı
Bademcik kanseri, tıbbi olarak orofarenks karsinomu olarak da adlandırılan, ağız-boğaz tümörleri olarak bilinen geniş bir gruba aittir. Bu tümörler, 100.000 kişi başına yaklaşık 0,5 ila 2 vaka görülür. Erkekler, ağız-boğaz tümörlerinden kadınlara göre üç kat daha sık etkilenir. Bu tümörlerin en sık görüldüğü yaş aralığı 60 ile 70 yaş arasındadır.
Diğer ağız-boğaz tümörleri şunlardır:
- damak kanseri,
- dil tabanı karsinomu ve
- farenks karsinomudur.
Baş-boyun bölgesindeki tümörlerin çoğu patolojik olarak yassı hücreli karsinomdur. Adenokarsinomlar veya lenfomalar daha nadir görülür.
Bademcik kanseri nasıl ortaya çıkar?
Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi, bademcik kanserinin en büyük risk faktörleridir. Bademcik kanseri hastalarının %85’ine kadarında, tıbbi geçmişinde sigara içme veya aşırı alkol tüketimi ile ilgili bir bulgu saptanmaktadır.
Bunun yanı sıra, insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu da bademcik kanseri için önemli bir risk faktörüdür. Tümörlerin HPV durumu, hastalığın tedavisi ve prognozu üzerinde de etkili olmaktadır. HPV pozitif vakaların çoğunda, bademcik karsinomunu tetikleyenin HPV-16 olduğu görülmektedir.
Ayrıca, yeni çalışmalar, HPV pozitif olmasının, HPV negatif bademcik kanserine kıyasla hastalığın seyrini daha olumlu etkileyebileceğini göstermiştir. HPV pozitif karsinomda 5 yıllık sağkalım oranları %80 iken, HPV negatif tümörlerde bu oran %40–50 civarındadır.
Bademcik kanseri nasıl tanınır?
Ağız-boğaz bölgesindeki birçok tümör türünde olduğu gibi, bademcik kanserinde de genellikle belirgin ön belirtiler yoktur. Bu nedenle, gelişmekte olan bir kanseri tespit etmek daha zordur.
Aşağıdaki, henüz oldukça belirsiz semptomlar, diğerlerinin yanı sıra bademcik kanserine işaret edebilir:
- Yutma güçlüğü,
- sürekli ses kısıklığı ve öksürük,
- boyun bölgesinde şişlik,
- ağız kokusu ve
- yeme veya içme sorunları.
Bademcik kanseri, ağız-boğaz karsinomları arasında yer alır © Анна Богатырева | AdobeStock
Bademcik kanseri nasıl teşhis edilir?
Ağız boşluğunu incelemek için en kolay yol, ayna muayenesidir. Bu muayenede KBB uzmanı, parlak bir ışık ve bir ayna yardımıyla ağız mukozasının rengini ve yapısını inceler. Bademciklerde (tonsiller) herhangi bir anormallik veya gözle görülür değişiklik tespit edildiğinde, doktor bir doku örneği, yani biyopsi alır.
Ancak daha derinde bulunan anatomik yapılar ayna yardımıyla incelenemez. Bu nedenle bu amaçla görüntüleme yöntemleri kullanılır; bunların başında ultrason muayenesi (sonografi) gelir.
Doktor bu yöntemle, diğerlerinin yanı sıra servikal (baş bölgesindeki) lenf düğümlerini inceler. Bademcik kanseri zaten ilerlemişse, lenf düğümlerinde kısmen metastazlar (ikincil tümörler) bulunur.
Metastazları tespit etmek için doktorlar bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans tomografisi (MRG) kullanır. Her iki yöntem de ayrıca birincil tümörün tam konumunu ve yayılımını göstermeye uygundur. Bu, ameliyat planlaması açısından önemli olabilir. İleri evre bademcik kanserinde doktorlar, iskelet sintigrafisi yardımıyla kemikleri ve omurgayı inceler. Böylece olası kemik metastazlarını tespit edebilirler.
Bademcik kanserinde tümör evreleri nasıl sınıflandırılır?
Bademcik kanserinde evre sınıflandırması, tümörlerin genel T sınıflandırmasından önemli ölçüde farklılık göstermez. Tümör odağının büyüklüğüne veya yayılımına göre şu evreler ayırt edilir:
- T1 evresi: Tümör < 2 cm
- T2 evresi: Tümör 2–4 cm
- T3 evresi: > 4 cm
- T4 evresi: Tümör, boyutuna bakılmaksızın çevre doku yapılarına yayılmıştır. En sık etkilenen bölgeler boyun, yanaklar ve dil tabanı kaslarıdır.
Bademcik kanseri nasıl tedavi edilir?
Bademcik kanseri çoğu durumda tercih edilen tedavi yöntemi olarak cerrahi olarak tedavi edilir: Tümör odağı ve çevresindeki doku birlikte cerrahi olarak çıkarılır. Bu sırada uzmanlar, sağlıklı dokuya yeterince büyük bir güvenlik mesafesi bırakmaya özen gösterir. Bunun amacı, kesik kenarında daha sonra yeni tümörler oluşturabilecek tümör hücrelerinin kalmasını önlemektir (= nüks).
Bademcik kanserinde metastaz çoğunlukla lenf yolları üzerinden gerçekleşir. Bu nedenle, baş ve boyun bölgesindeki lenf düğümlerindeki metastazlar da büyük ölçüde cerrahi olarak çıkarılır.
Ameliyatın ardından bazen
- daha ileri radyoterapi,
- kemoterapi (ağırlıklı olarak sisplatin ile) veya
- kombine radyokemoterapi
uygulanır.
Bademcik kanserinin prognozu nasıldır?
Bademcik kanserinde prognoz, tanı anındaki evreye büyük ölçüde bağlıdır. Ayrıca, metastazlar da hastalığın seyrini olumsuz etkiler. Buna göre, bademcik kanserinde evreye bağlı olarak 5 yıllık sağkalım oranları şu şekildedir:
- T1 evresi: Hastaların yaklaşık %80–90’u tanı konulduktan 5 yıl sonra hayatta kalmaktadır,
- T2 evresi: yaklaşık %70–75,
- T3 evresi: yaklaşık %40–50,
- T4 evresi: yaklaşık %10–35.
Bademcik kanseri hastalarını kim tedavi eder?
Sıkça Sorulan Sorular
Bademcik kanserinde sıklıkla görülen belirtiler nelerdir?
Bademcik kanserinde en sık görülen belirtiler arasında sürekli boğaz ağrısı, yutma zorluğu, yutma sorunları, kulak ağrısı ve boyunda ağrısız bir şişlik sayılabilir. Boyun bölgesinde lenf düğümlerinin büyümesi veya kilo kaybı da erken belirtiler olabilir. Belirtiler iki haftadan uzun sürerse derhal bir doktora başvurulmalıdır.
Bademcik kanseri nasıl teşhis edilir?
Bademcik kanseri teşhisi, ağız ve boğazda doktor tarafından titizlikle yapılan muayenelerle konur. Buna ek olarak, bademcik karsinomunu ve tümörün özelliklerini değerlendirmek için BT, MRG veya doku örnekleri kullanılır. Erken teşhis, hastalığın tespit edilmesini kolaylaştırır ve iyileşme şansını önemli ölçüde artırır.
Bademcik kanserinin tedavisi nasıldır?
Bademcik kanserinin tedavisi, hastalığın evresine ve hastanın sağlık durumuna göre belirlenir. Ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi ya da kemoterapi ile radyoterapinin birleşimi gibi seçenekler mevcuttur. Tedavinin amacı, tümör hücrelerini ortadan kaldırmak, kanserin yayılmasını durdurmak ve hastaların yaşam kalitesini korumaktır.
Bademcik kanserini tetikleyen risk faktörleri nelerdir?
En önemli risk faktörleri arasında sigara, alkol, yetersiz ağız hijyeni ile HPV ve insan papilloma virüsü sayılabilir. Özellikle HPV enfeksiyonu, baş ve boyun bölgesinde bademcik kanseri riskini artırır. Genetik yatkınlık veya boğazdaki kronik iltihaplanmalar da bademcik kanserine yol açabilir.
Bademcik kanserinde iyileşme şansı nedir?
İyileşme şansı, hastalığın erken evre olması, tümörün yayılma derecesi ve erken teşhise bağlıdır. Bademcik kanseri erken teşhis edilirse, hastalar genellikle tedaviye daha iyi yanıt verir. Bu nedenle, devam eden şikayetlerin dikkatli bir şekilde incelenmesi ve tedavinin tamamlanmasının ardından düzenli kontrollere gitilmesi önemlidir.
Yazıyı paylaş