Kronik böbrek yetmezliği - Uzmanlar ve bilgiler

Böbrekler, vücudun en küçük organlarından biridir. Aynı zamanda, hem dinlenme sırasında hem de fiziksel efor altında (gram doku başına) kan akışının en yüksek olduğu organlardır.

Böbrek, insan vücudunda çok sayıda görevi yerine getirir. Doktorlar ve hastalar genellikle böbreklerin önemini hafife alırlar.

Böbrek, vücutta (grafik) birçok görevi üstlendiği için, böbrek fonksiyonunun bozulması durumunda başka rahatsızlıklar da ortaya çıkar. Diğer organlarda da.

İnsan vücudunda böbreklerin görevleri

Kronik böbrek yetmezliğinin birçok nedeni olabilir.

Aşağıdaki işlevler, genellikle böbreklerin yavaş yavaş ilerleyen yetmezliğinde rol oynar:

• Böbrek kan dolaşımı
• Böbrek glomerüllerindeki filtreleme işlevi
• Böbrek tübüllerindeki süreçler veya
• İdrar akışı

Kronik böbrek hastalığının en sık görülen nedenleri, yüksek tansiyon ve uzun süredir devam eden diyabet hastalığıdır. Bu durumlarda, damar kireçlenmesi veya böbrek glomerüllerindeki bozukluklar yoluyla böbreklerde kronik yetmezlik gelişir.

Antikorların neden olduğu böbrek glomerüllerinde veya bakterilerin neden olduğu böbrek tübüllerinde kronik iltihaplanma da kronik böbrek yetmezliğine yol açar.

Doğuştan gelen hastalıklar da böbrek yetmezliğine yol açabilir, örneğin:

• kistik böbrek hastalığı
• mantar zehirlenmeleri ve
• İlaçlar

Böbrekler, böbrek fonksiyonlarındaki giderek artan düşüşü uzun süre telafi edebilir. Bu nedenle, hastaların büyük çoğunluğunda kronik böbrek hastalığı başlangıç aşamasında tamamen asemptomatiktir.

Ancak böbrek fonksiyonlarının çoğu kaybedilmiş ve komplikasyonlar ortaya çıkmış olduğunda şikayetler görülmeye başlar.

Bu şikayetler niteliği bakımından spesifik değildir ve mutlaka kronik böbrek yetmezliğine işaret etmez.

Kronik böbrek yetmezliğinde aşağıdaki belirsiz şikayetler ortaya çıkabilir:

• azalan fiziksel performans
• konsantrasyon bozukluğu
• Üşüme
• Mide bulantısı ve kusma
• ishal
• Adet görmeme
• İktidarsızlık
• Anemi
• Kemik ağrıları
• Kemik kırıkları
• morluklar
• Kaşıntı
• Baldır krampları
• Bacaklarda huzursuzluk
• Duyusal bozukluklar
• Vücutta su tutulması
• Gece idrara çıkma
• Nefes darlığı
• Yüksek tansiyon
• Damar sertleşmesi
• Kalp kesesi iltihabı
• Plevrit
• Kalp ritim bozuklukları
• erken yaşlanma

Bu nedenle, şikayetler ortaya çıkmadan önce kronik böbrek yetmezliği tanısını erken koymak çok önemlidir.

Aşağıdaki durumlardan biri söz konusu olduğunda kronik böbrek yetmezliği söz konusudur:

• kandaki serum kreatinin seviyesi yüksekse
• idrarda protein veya kan bulunması
• veya görüntüleme tetkiklerinde böbreklerde bir değişiklik görülürse.

Serum kreatinin kan tahliliyle ölçülebilir ve böbrek fonksiyonunun sadece kaba bir göstergesidir.

Normal aralıktan küçük sapmalar bile böbrek fonksiyonunda ileri derecede kısıtlılığa işaret eder.

Ancak ne yazık ki serum kreatinin, kronik böbrek yetmezliğini tespit etmek için yeterince hassas değildir.

Böbrek fonksiyonu, glomerüler filtrasyon hızı (GFR) olarak hesaplanabilir.

Burada önemli olan şudur:

• serum kreatinin
• yaş ve 
• cinsiyet

GFR, böbrek hastalığının ciddiyet derecesini belirlemede kullanılır:

1. Evre I: Böbrek hastalığı GFR > 90 ml/dk
2. Evre II: Hafif böbrek yetmezliği GFR > 60 ml/dk
3. Evre III: Orta derecede böbrek yetmezliği GFR > 30 ml/dk
4. Evre IV: Şiddetli böbrek hastalığı GFR > 15 ml/dk
5. Evre V: terminal böbrek yetmezliği GFR < 15 ml/dk

Kronik böbrek yetmezliğinin tedavisi dört temel unsurdan oluşur:

1. Altta yatan hastalığın tedavisi
2. Hastalığın ilerlemesinin önlenmesi
3. Komplikasyonların tedavisi
4. Diyaliz veya nakil yoluyla böbrek replasmanı

Altta yatan hastalık diyabet veya hipertansiyon ise, kan şekerini ve kan basıncını düşürmek önemlidir.

Böbrek çukurunda iltihaplanma durumunda hastaya antibiyotik verilir.

Böbrek hastalığının nedeni otoimmün hastalıklarsa, hastaya kortizon ve bağışıklık sistemini baskılayan diğer ilaçlar verilir.

Kronik böbrek yetmezliğinin ilerlemesini önlemek için hasta, böbreklere zarar veren ilaçlardan veya röntgen kontrast maddelerinden kaçınmalıdır.

Kan basıncı normal değerlere yakın olmalıdır. Mümkünse doktor, ACE inhibitörleri reçete etmelidir.

Beslenme konusunda da tuz tüketimini azaltmak ve aşırı protein alımından kaçınmak tavsiye edilir. Böbrek yetmezliğinin ilerlemiş aşamalarında ise potasyum ve fosfat içeriği düşük bir diyete dikkat etmek önemlidir.

Arteriyoskleroz, kemik hastalıkları, anemi veya kanın aşırı asitlenmesi gibi komplikasyonlar agresif bir tedavi gerektirir. Aksi takdirde bu durumlar çeşitli semptomlara yol açar.

Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Tansiyon ilaçları
• Kolesterol düşürücüler
• Trombosit inhibitörleri
• Fosfat düşürücüler
• D vitamini
• kan yapıcı hormon eritropoietin ve bikarbonat

Kronik böbrek yetmezliği ileri aşamaya gelmişse ve hasta böbrek fonksiyonunu artık sürdüremiyorsa, diyaliz gereklidir.

Bunun için iki yöntem mevcuttur:

1. kan yıkama (hemodiyaliz) ve
2. karın yıkama (periton diyalizi)

Her iki yöntem de eşdeğerdir, ancak bazı hastalar için belirli avantajları vardır.

En uygun yöntemin seçilmesi için doktor, hasta ile birkaç kez kapsamlı bilgilendirme görüşmeleri yapar. Genellikle hasta, iki öğleden sonra süren bir eğitim programına katılır.

Almanya’da yaklaşık 100.000 kişi diyalize bağımlıdır @ Maria /AdobeStock

Diyalize alternatif olarak böbrek nakli seçeneği de bulunmaktadır. Bu işlemde böbrek hastalığı olan hastalara başka bir kişiden alınan işlevsel bir böbrek nakledilir.

Bu böbrek replasman yöntemi en iyi çözümdür. Ne yazık ki hastalar genellikle bir nakil için uzun yıllar beklemek zorundadır.

Vücut, birçok ilacı böbrekler yoluyla atar. Ancak hasar görmüş böbrekler bu işlevi sadece sınırlı bir şekilde yerine getirebilir.

Bu nedenle ilaçlar kanda istenenden daha uzun süre kalır ve bu da yan etkilere neden olabilir.

Bu nedenle böbrek yetmezliği durumunda her ilacın kullanımında dikkatli olunmalıdır. İlaç kullanımı kaçınılmazsa, doktor dozu böbrek fonksiyonuna göre ayarlamalıdır.

Kronik böbrek hastalığı, böbrek yetmezliğinin halihazırda ortaya çıkmış ve artık tedavi edilemez hale gelmiş olduğu durumdur.

Genellikle böbrek fonksiyonlarında giderek artan bir kayıp ile ilerleyen bir seyir izler. Prognoz, tedavinin başlangıcında böbrek yetmezliğinin ne kadar ilerlemiş olduğuna bağlıdır.

Uygun bir tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile böbrek fonksiyonundaki yıllık azalma hızı azaltılabilir.

Kronik böbrek yetmezliği, sağlıklı bir yaşam tarzı ile önlenebilir veya geciktirilebilir.

Yüksek tansiyon ve diyabetin kapsamlı bir şekilde tedavi edilmesi gerekir. Sigara içmek ve pasif içicilik yasaktır.

Aşırı kilolardan kaçınılmalıdır. Mesane enfeksiyonları erken ve uygun şekilde tedavi edilmelidir. Hasta, böbreklere zarar veren ilaçlardan kaçınmalıdır.

Böbrek hastalarının sorunları o kadar çok yönlüdür ki, genellikle sadece özel eğitim almış doktorlar bu sorunların bütününü kavrayabilir.

Böbrek uzmanı, nefrologdur. Hastalığın erken aşamasında böbrek uzmanlarıyla iletişime geçmek, kemiklerde, damarlarda, hormonlarda ve sinirlerde ortaya çıkabilecek komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Bir destek grubuna katılmak da faydalıdır.