Çocuk nörologları ve çocuk nörolojisi hakkında bilgiler

Aslında “nöropedi uzmanı” olarak adlandırılan çocuk nörologları, çocuklarda ve ergenlerde görülen nörolojik hastalıklar konusunda uzmanlaşmıştır. Uzmanlık eğitimi üç yıl sürer ve beş yıllık çocuk ve ergen hekimliği uzmanlık eğitiminin ardından yapılır.

Nöropedi uzmanı eğitiminde hekimler şunları öğrenir:

• Merkezi, periferik ve otonom sinir sistemi hastalıklarının yanı sıra 
• çocukluk ve ergenlik çağındaki kas sistemindeki hastalıkların tanı ve tedavi seçenekleri

Nöropediatrinin önemli bir parçası gelişim nörolojisidir.

Nörolojik gelişim bozuklukları aşağıdaki alanları etkileyebilir:

• Dil
• Sosyal etkileşim
• Hafıza veya
• Algı
• Disleksi veya diskalkuli gibi öğrenme güçlükleri
• zihinsel engeller ve
• DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu)

Çocuk ve gençlerin yüzde 2 ila 6'sı, dikkat bozukluğu ve motor hiperaktivite (DEHB) gibi patolojik rahatsızlıklardan muzdariptir @ Photographee.eu /AdobeStock

Çocuk nöroloğu, çeşitli tanı yöntemleri kullanarak çocuğun fiziksel ve zihinsel gelişimini değerlendirebilir. Ayrıca, gerekirse gelişimi desteklemek için bir tedavi planı hazırlayabilir.

Çocuklarda bir diğer önemli alt alan ise hareket bozukluklarıdır. Bunlar çoğunlukla motor sinir sisteminden kaynaklanır. 

Buna karşılık, serebral hareket bozukluklarında ise genellikle doğuştan veya sonradan oluşan beyin hasarı söz konusudur. Erken doğan çocuklar bu durumdan özellikle sık etkilenir.

Çocuk nörologları aynı zamanda nöbet bozukluklarıyla da ilgilenir. Bu kapsamda çocuk nöroloğu, akut kasılma nöbetlerini ve epilepsi gibi kronik nöbet hastalıklarını değerlendirir.

Çocuklarda epilepsi genellikle 5 ile 8 yaşları arasında başlar @ mjowra /AdobeStock

Şikayetlerin nedeninin nörolojik bir bozukluk olduğundan şüphelenildiğinde, doktor çocuğu bir çocuk nöroloğuna sevk eder.

Çocuk nörologları, aşağıdaki hastalık ve bozukluklar konusunda uzmandır:

• Enflamasyon (fasiyal parezis/yüz felci), yaralanma (sinir kesikleri, kafa-beyin travması) veya zehirlenme (ilaçlar, ağır metaller, çözücüler) nedeniyle sinir sisteminde ortaya çıkan hastalıklar ve hasarlar

• Merkezi sinir sisteminin doğuştan gelen malformasyonları: Beynin sıvı boşluklarının genişlemesi (hidrosefali), Dandy-Walker kisti, açık sırt (spina bifida) veya meningomiyelozel, kafa şekli anormallikleri

• Motor ve duyusal işlev bozuklukları: İşitme ve görme bozuklukları

• Serebral (beyinden kaynaklanan) nöbetler ve epilepsi

• Nöromüsküler hastalıklar ve kas hastalıkları: Friedreich ataksisi, multipl skleroz, miyelit, kas atrofisi, miyasteni, kas distrofisi

• Beyinde kan dolaşımı bozuklukları: İnme, trombozlar ve damar anomalileri

• Nörometabolik hastalıklar: Diabetes mellitus ve kronik böbrek hastalığı Nörodejeneratif ve nörojenetik hastalıklar

• Hareket bozuklukları ve serebral parezi: Felçler

• Zihinsel, motor, dil ve psikolojik gelişim bozuklukları ve engeller: Otizm spektrum bozuklukları

• Sinir sistemi tümörleri: Medulloblastom, glioblastom

• Baş ağrısı, nöropatik ağrı (sinir ağrısı) ve baş dönmesi

Tip 1 spinal kas atrofisi, şiddetli kas güçsüzlüğü ve kas erimesi ile seyreden doğuştan gelen bir nörolojik hastalıktır @ Satjawat /AdobeStock

İlk olarak hasta öyküsü alınır (anamnez), davranış gözlemi yapılır ve fizik muayene gerçekleştirilir (refleksler, motor beceriler ve duyu). 

Ardından, çocuk nöroloğu tanıyı koymak için çeşitli yöntemlere başvurabilir.

Kan ve beyin omurilik sıvısı (likör) laboratuvar testleri, patolojik değişikliklere dair ipuçları verebilir.

Önemli bir nörolojik tanı yöntemi de elektroensefalogramdır (EEG). Bu inceleme yönteminde, özel elektrotlar beyindeki elektriksel aktiviteyi ölçer. EEG, örneğin epilepsi tanısında kullanılır.

Elektroneurografi yardımıyla periferik sinirler incelenebilir. Sinir iletim hızı ve elektromiyografi, kas hastalıklarında kasların elektriksel aktivitesini gösterir.

Kaslar, beyin ve periferik sinirlerin ultrason muayenesi de şikayetlerin olası bir nedenine dair ipuçları sağlayabilir. 

Bir radyologla işbirliği içinde kullanılan diğer görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Röntgen muayenesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) ve
• Manyetik rezonans tomografi (MRG)

Şüphelenilen tanı veya hastalığa bağlı olarak, aşağıdakiler gibi başka tanı yöntemleri de uygulanabilir:

• göz hekimliği yöntemleri
• KBB muayeneleri
• histolojik (doku inceleme) yöntemler
• endokrinolojik (hormon tayinleri vb.)
• moleküler genetik yöntemler
• ortopedik veya
• psikolojik yöntemler

Nöropediatrideki hastalıklar ne kadar çeşitlilik gösteriyorsa, tedavi seçenekleri de o kadar çeşitlidir. Bu nedenle tedavi, öncelikle şikayetlerin nedenine göre belirlenir.

Sinir sistemi hastalıkları genellikle çok karmaşık bir klinik tablo sergilediğinden, bu hastalıkların tedavisi disiplinlerarası bir yaklaşımla gerçekleştirilir. 

Örneğin, pediatrik endokrinologlar, beyin cerrahları, ortopedistler veya davranış terapistleri çocuğun tedavisinde yer alabilir.

Her durumda, çocuk nöroloğu, diğer uzmanlık alanlarındaki meslektaşlarıyla koordinasyon içinde, hastaya özel olarak uyarlanmış bir tedavi planı hazırlar.

Bir gelişim bozukluğu durumunda, doktor örneğin çeşitli destek seçeneklerinden yararlanabilir. Konuşma terapisi önerebilir veya hastayı fizyoterapiye ya da ergoterapiye yönlendirebilir.

Fizyoterapi yapan bir erkek çocuk @ phoenix021 /AdobeStock

Hareket bozuklukları da genellikle nöropediatristler, ergoterapistler, konuşma terapistleri ve fizyoterapistlerden oluşan disiplinlerarası bir ekibin bakımını gerektirir.

Nöbet geçiren çocuklara genellikle ilaç verilir. Nöbetlerin şiddetine bağlı olarak ameliyat gerekebilir.