Ból ostry i ból przewlekły mogą wydawać się podobne, ale to dwie zupełnie różne rzeczy. Ból ostry to objaw rzeczywistego lub grożącego uszkodzenia tkanki.
Natomiast ból przewlekły jest samodzielną chorobą, którą można sprowadzić do czterech cech charakterystycznych:
1. Ból przewlekły wiąże się z neuroplastycznymi zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym
Ból przewlekły jest chorobą wtórną, która powstała w wyniku nieodpowiedniego (niewłaściwego) leczenia pierwotnego bólu wyjściowego.
Na poziomie fizycznym zmiany neuroplastyczne występują w obszarze:
- Rejestracji bólu
- przekazywania bólu oraz
- przetwarzania bólu
2. Ból przewlekły nigdy nie jest wyłącznie fizyczny ani psychiczny, ale zawsze ma charakter biopsychospołeczny
Ból przewlekły jest zjawiskiem biopsychospołecznym, w którym jednocześnie występują fizyczne, psychiczne i społeczne aspekty choroby. Wzajemnie się one wzmacniają i podtrzymują.
Wraz z pojawieniem się specjalistycznej medycyny bólu nastąpiło przejście od myślenia dychotomicznego („albo-albo”) do myślenia multimodalnego.
3. Ból przewlekły towarzyszy zmianom psychowegetatywnym
Ból przewlekły wiąże się z zaburzeniami psychowegetatywnymi, często w postaci wyczerpania psychowegetatywnego. Zmiany neuroplastyczne w ośrodkowym układzie nerwowym nie wywołują bezpośrednio odczuwania bólu. Są to odczuwalne wpływy ze sfery psychospołecznej i psychowegetatywnej.
4. Nie jesteśmy bezbronni wobec przewlekłego bólu
Przewlekły ból nie jest faktem beznadziejnym ani jednokierunkową drogą od miejsca bólu do mózgu (proces bottom-up).
Jest on wynikiem aspektów aferentnych (wznoszących się), które mogą modulować, zmieniać i łagodzić aspekty ochronne (mechanizmy top-down).
Nie jesteśmy bezbronni wobec przewlekłego bólu. Ponieważ dysponujemy mechanizmami typu top-down oraz strategiami psychicznymi, mamy do dyspozycji skuteczne narzędzia pozwalające nam sobie z nim radzić (mechanizmy radzenia sobie).
Około 17% wszystkich Niemców cierpi na długotrwały, przewlekły ból @ Art_Photo /AdobeStock
Dzięki wiedzy na temat tego, jak ból przewlekły różni się od wszechobecnego i powszechnego bólu ostrego, opracowano nowe strategie terapeutyczne.
Podczas gdy w przypadku bólu ostrego na pierwszym planie stoi „usunięcie” bólu, w przypadku bólu przewlekłego motywem przewodnim jest: „...nie pozwolić, aby ból przerodził się w cierpienie...”.
Głównymi celami są zatem:
- Poprawa jakości życia
- Uczestnictwo w życiu społecznym
- Utrzymanie i poprawa funkcjonowania społecznego
Wysokie wymagania wobec lekarzy specjalizujących się w leczeniu bólu
Wymaga to dużej wiedzy specjalistycznej, która znacznie wykracza poza wymagania dotyczące kwalifikacji specjalisty. Dlatego lekarze mogą rozpocząć szkolenie jako specjaliści od leczenia bólu dopiero po uzyskaniu tytułu specjalisty w następujących dziedzinach:
- Neurologia
- Neurochirurgia
- Anestezjologia
- Ortopedia lub
- medycyna ogólna
W ramach specjalistycznego kształcenia podyplomowego lekarze uczą się i pracują w sposób bardzo praktyczny pod nadzorem.
Prowadzący prywatną praktykę terapeuta bólu musi:
- przedstawić dowody działalności i osiągnięć
- Zdać egzamin przed Izbą Lekarską
- Dysponować w swojej praktyce odpowiednim wyposażeniem sprzętowym, lokalowym i personelem
- organizować interdyscyplinarne konferencje poświęcone leczeniu bólu,
- corocznie uczestniczyć w szkoleniach zgodnie z programem oraz
- Zdawać oceniane audyty jakości
Te wysokie wymagania są przyczyną problemu z pozyskaniem nowych kadr w tej specjalizacji i w gabinetach.
Zanim specjalista ds. bólu przystąpi do właściwej terapii, zadaje sobie pytanie o daleko idących konsekwencjach:
Jakie znaczenie mają u mojego pacjenta czynniki biologiczne, psychiczne i społeczne?
Jeśli stosunek wynosi 33:33:33, wówczas kładzie się równy nacisk na:
- podejść terapeutycznych zorientowanych na ciało (np. zastrzyki, infuzje)
- podejść psychologicznych (np. psychoterapii, hipnozy) oraz
- podejść społecznych (np. wspieranie rehabilitacji zawodowej, wdrażanie w miejscu pracy, przyznawanie rent)
Od czasu wprowadzenia specjalistycznej terapii bólu do niemieckiego systemu opieki zdrowotnej medycyna bólu uległa zmianie.
Początkowo na pierwszym planie znajdowały się wpływy medycyny ostrych przypadków z dyscyplin podstawowych („neurochirurdzy operowali, anestezjolodzy podawali zastrzyki”).
W międzyczasie nastąpiła większa świadomość psychologicznych aspektów tej specjalizacji. Coraz więcej terapeutów bólu podejmowało dodatkowe specjalistyczne szkolenia, aby zostać psychoterapeutami.
Stało się jasne, że terapia bólu nie może obejść się bez specjalistycznej psychoterapii. A nowoczesna psychoterapia nie może obejść się bez neuromodulacji z wykorzystaniem metod stymulacji i infuzji (rTMS, tDCS, infuzje ketaminy). Uwzględnienie wszystkich tych aspektów nazywa się dziś nowoczesną terapią bólu.
W ramach psychoterapii pacjent cierpiący na ból uczy się samodzielnie rozpoznawać swoje wzorce zachowań w radzeniu sobie ze stresem i bólem oraz zmieniać je małymi krokami @ VadimGuzhva /AdobeStock
Znalezienie „najlepszej kliniki” lub „najlepszej placówki” zajmującej się leczeniem bólu nie jest możliwe, ponieważ istotne znaczenie mają specjalizacje i główne obszary działalności.
„Leading Medicine Guide” zidentyfikował i wyróżnił liderów branży w ramach skomplikowanego procesu selekcji. Certyfikat Leading Medicine Guide gwarantuje wielodyscyplinarną i międzyzawodową pracę na najwyższym poziomie pod stałą kontrolą jakości.
W Leading Medicine Guide prezentowani są wyłącznie wybrani, wysoko wykwalifikowani eksperci medyczni i specjaliści. Wszyscy lekarze zajmujący się leczeniem bólu posiadają wysokie kompetencje fachowe i doskonałe doświadczenie w dziedzinie medycyny bólu.
