Trakea kanseri – Trakeadaki tümörün belirtileri, trakea kanserinin tedavisi ve trakea karsinomu için doğru klinik (onkoloji)

Temel olarak, trakea kanserinde birincil ve ikincil türler arasında ayrım yapılabilir. Tümörün ilk olarak trakeada ortaya çıkması durumunda birincil trakea karsinomundan söz edilir.

İkincil trakea karsinomu ise, başka bir tümörün trakeaya metastaz yapmasıyla ortaya çıkar. Bu durumda birincil tümör başka bir organda veya komşu lenf düğümlerinde bulunur. Tümör hücreleri kan yoluyla trakea bölgesine ulaşır ve burada metastazlar oluşturur.

Trakea karsinomunun birincil tümörü sıklıkla

• akciğerde,
• gırtlakta,
• hipofarenkste (boğazın en alt kısmı),
• yemek borusunda veya
• tiroid bezinde bulunur. 

Trakea kanseri çoğunlukla ikincil bir formdur, yani başka bir tümörün metastazlarıdır. Trakeada birincil tümör oluşumu çok nadirdir. Yetişkinlerde birincil trakea tümörleri çoğunlukla kötü huyluyken, çocuklarda genellikle iyi huyludur.

Birincil tümörün trakeanın hangi dokusundan oluştuğuna bağlı olarak farklı tipler ayırt edilebilir. Sıklığı azalan sırayla bunlar şunlardır:

• yassı hücreli karsinom
• yavaş büyüyen adenoid-kistik karsinom
• adenokarsinomlar veya diğer tümör tipleri.

Bu ayrım, prognozun değerlendirilmesinde önemli bir rol oynar.

Trakea kanseri başlangıçta herhangi bir şikayete yol açmaz.

Genellikle, tümör nefes borusunun yaklaşık yarısını tıkadığında şikayetler ortaya çıkar. İlk belirti genellikle nefes darlığıdır.

Tümörün trakeayı daraltması nedeniyle aşağıdakiler gibi başka klinik şikayetler de ortaya çıkar:

• öksürük dürtüsü,
• ses kısıklığı ve
• nefes verirken ses çıkması gibi başka klinik şikayetler de ortaya çıkar.

Tümörün büyümesiyle birlikte kanlı balgam görülmesi mümkündür.

Belirtiler genellikle spesifik değildir ve aşağıdakiler de dahil olmak üzere başka hastalıklarda da görülebilir:

• astım,
• kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve
• zatürre

Bu nedenle, ne yazık ki trakea karsinomu genellikle ilk belirtilerin ortaya çıkmasından ortalama 2,5 ay sonra teşhis edilir. 

Özellikle sigara içenler, trakea kanserine yakalanma riski daha yüksektir. Trakeadaki yassı hücreli karsinomların yüzde 90'ından fazlası sigara içenlerde görülür.

Diğer kanserojen maddeler de trakea kanserinin oluşumunda rol oynayabilir. Bunlar arasında solunan hidrokarbonlar veya asbest yer alır. Aşırı alkol tüketimi de trakea kanserinin oluşumunda bir rol oynayabilir.

Sürekli nefes darlığı, ses kısıklığı veya öksürük şikayetleriniz varsa ya da kanlı balgam çıkarıyorsanız, doktorunuza başvurmalısınız. Teşhis sürecinin ilk adımı, anamnez, yani hasta ile yapılan görüşmedir. Doktor bu görüşmede

• şikayetleriniz,
• yaşam alışkanlıklarınız ve
• daha önce geçirdiğiniz hastalıklar hakkında sorular sorar. 

Böylece şikayetlerin nedenini belirlemeye çalışır.

Bilgisayarlı tomografi önemli ipuçları sağlar

Ancak şikayetler genellikle belirsiz olduğundan, ilk olarak göğüs kafesinin (toraks) röntgeni çekilir. Bununla birlikte, bu inceleme trakea kanserini tespit etmek için pek uygun değildir.

Bir bronkodilatör ilacın verilmesinden sonra

• bronş genişletici bir ilacın verilmesinden sonra şikayetlerde düzelme görülmezse,
• zaten kanlı balgam varsa veya
• röntgen muayenesi, nefes borusu bölgesinde kötü huylu bir hastalığa işaret ediyorsa.

Bazı durumlarda, spirometri yoluyla yapılan akciğer fonksiyon testi de semptomların nedenine ilişkin ipuçları verebilir.

Belirsiz vakalarda ve tanıyı doğrulamak için bronkoskopi

Bronkoskopi (“akciğer endoskopisi”), aşağıdaki durumlarda uygulanır:

• BT incelemesi sonrasında malign bir hastalık şüphesi varsa veya
• şikayetlerin net bir nedeni saptanmamışsa. 

Bu işlemde, özel bir endoskop genellikle ağız yoluyla nefes borusuna sokulur. Böylece nefes borusundaki patolojik değişiklikler tespit edilebilir. Doktor bu sırada nefes borusundaki değişime uğramış dokudan bir örnek de alabilir.

Doku örneğinin incelenmesi

Bronkoskopi sırasında alınan doku örneği, değişikliğin türünü kesin olarak belirler:

• iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğu,
• mukozaya sınırlı mı yoksa zaten yayılmış mı olduğu,
• doku değişikliğinin başka bir nedeni olup olmadığını.

Böylece, trakea kanserinin birincil mi yoksa ikincil mi olduğu da tespit edilebilir. Histolog, bu süreçte tümörün tam tipini de belirler.

Yayılma tanısı için PET-BT

Bronkoskopik inceleme sonucunda trakea kanseri tanısı konulduysa, bunu başka tetkikler izler. Tümörün boyutu ve yayılımı ile vücudun diğer bölgelerinde olası metastazlar, kanser tedavisi açısından önemlidir. Bu yayılma tanısı olarak adlandırılan süreç için, pozitron emisyon tomografisi (PET-CT) gibi diğer görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Trakea kanseri nadir görülen bir hastalık olduğundan, hastalar deneyimli uzmanlar tarafından ve uzmanlaşmış merkezlerde tedavi edilmelidir. 

Mümkün olduğunda, kanserli dokunun cerrahi olarak tamamen çıkarılması hedeflenir. Erken evrelerde kanser bu şekilde tedavi edilebilir. Bazı durumlarda, nefes borusunun tamamının çıkarılması gerekebilir. Nefes borusu tümörlerinin yüzde 50 ila 70'i, tanı anında prensip olarak cerrahi olarak çıkarılabilir.

Kanser büyümesi zaten ilerlemişse, tümörün cerrahi olarak tamamen çıkarılması artık mümkün olmayabilir. Bu durumlarda radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanır. Radyoterapi, tümörü küçültebilir ve böylece gerekirse tümörü yine ameliyat edilebilir hale getirebilir. Ayrıca, cerrahi olarak çıkarılamayan tümör hücrelerini de yok edebilir. 

Ameliyat ve radyoterapiye ek olarak, kanserin tamamen çıkarılamadığı hastalarda kemoterapi de değerlendirilebilir.

• Kanser tamamen çıkarılamamış ve
• tümörün komşu dokulara yayıldığı hastalarda değerlendirilebilir.

Palyatif bakım

Tek başına kemoterapi, tam bir iyileşmenin artık mümkün olmadığı ve yaşam beklentisinin önemli ölçüde azaldığı durumlarda uygulanır. Bu durumda palyatif bir nitelik taşır, yani şikayetlerin hafifletilmesine hizmet eder.

Palyatif bakımda zaman zaman lazer tedavisi yoluyla tümörü küçültmeye ve/veya stent yerleştirerek nefes borusunu açık tutmaya çalışılır. Bu, şikayetleri azaltabilir.

Ne kadar erken o kadar iyi

Kanser hastalığının seyri ve prognozu için tanı konulma zamanı belirleyicidir. Doğru tanı ne kadar erken konulursa,

• tümör cerrahi olarak tamamen çıkarılabilir ve
• henüz metastaz oluşmamıştır.

Bu nedenle, kanseri tamamen çıkarılabilen hastalar, iyileşme şansını en yüksek düzeyde yakalar.

Yani: Yukarıda açıklanan türden semptomlar ortaya çıktığında, şikayetlerinizin nedenini doktorunuzun erken aşamada tespit edebilmesi için bir doktora başvurmalısınız.

Tümör tipinin önemi

Tümör dokusunun ince doku (histolojik) sınıflandırması da hayatta kalma şansı açısından önemli ipuçları verir.

Skuamöz karsinom hastalarının prognozu, adenoid-kistik karsinom hastalarına göre daha kötüdür. Adenoid-kistik karsinom, skuamöz karsinomdan daha yavaş büyür.

Adenoid-kistik karsinom hastalarının 5 yıllık hayatta kalma oranı yüzde 74’e kadar çıkmaktadır. Skuamöz karsinom hastalarında ise bu oran yüzde 45’e kadar çıkmaktadır.

Trakea kanserini önlemenin tek yolu, kanserojen maddelerden uzak durmaktır. Bu da sigara içmeyi ve aşırı alkol tüketimini bırakmak anlamına gelir.

Sigara içmek, birçok kanser türünün ve birçok kalp-damar hastalığının başlıca risk faktörüdür. Bu nedenle: Sigarayı bırakmak için yarını beklemeyin, bugün denemeye başlayın. Sadece birkaç yıl içinde kansere yakalanma riski önemli ölçüde azalır. 

Ancak pasif içiciler de risk altındadır: İstemeden zararlı maddelere maruz kalmamaya özen gösterin. 

İşiniz gereği kanserojen maddelere (örneğin asbest) maruz kalıyorsanız, işvereniniz size solunum koruyucusu da dahil olmak üzere uygun koruyucu ekipman sağlamalıdır. Bu ekipmanı özenle ve talimatlara uygun şekilde kullanın. Ancak bu şekilde, tehlikeli maddelerin vücudunuza girmesini önleyebilirsiniz.