Böbrek enfarktüsü - Uzmanlar ve bilgiler

Böbrekler, çok sayıda arter ve ven ile doludur ve bu sayede kan akışı oldukça yoğundur. Bir kan pıhtısı (ya da kanla taşınan yağ veya hava kabarcığı) kan akışıyla birlikte sürüklendiğinde, böbrekteki bir arter veya veni tıkayabilir (emboli). Bu tıkanma bir arteri etkilerse, böbreğin bir kısmı artık kanla beslenemez. Arter tamamen tıkanırsa, etkilenen doku ölür.

Bir arterdeki kireçlenmiş daralmanın (yukarıda) bir kan pıhtısı tarafından tıkanmış hali (aşağıda)

Bir ven tıkanırsa, böbrek dokusunda kan birikimi meydana gelir. Atık kan akamaz ve bunun sonucunda oksijen bakımından zengin kan da akamaz. Bu durumda da doku yeterince beslenemez ve er ya da geç ölür.

Belirtilerin ne kadar belirgin olduğu, öncelikle böbrek enfarktüsünün boyutuna bağlıdır. Çoğu durumda böbreğin sadece küçük bölgeleri etkilenir; bu durumda genellikle hiçbir belirti görülmez. Bu durumda böbrek enfarktüsü, çoğunlukla daha sonra böbrek fonksiyonunda bir kısıtlanma ile fark edilir.

Daha büyük bir kan damarı tıkanmışsa, kan akışının kesilmesi böbreğin daha geniş bölgelerini veya en kötü durumda tüm böbreği etkiler. Bu durumda genellikle yan bölgede şiddetli ve uzun süreli ağrılar ortaya çıkar. Buna ateş, kusma, mide bulantısı, karın ağrısı ve yüksek tansiyon da eşlik edebilir.

Vakaların yüzde 90'ında böbrek enfarktüsüne emboliye neden olur. Bu durumda bir pıhtı kanla birlikte böbreğe ulaşır ve orada bir kan damarında sıkışır.

Daha nadir durumlarda ise böbrek arterindeki bir tromboz, enfarktusa neden olur. Bu durumda böbrek arterinde bir yırtık veya daralma meydana gelir. Ardından bu bölgede lokal bir kan pıhtısı oluşur.

Ancak kanda başka yabancı cisimler de bulunabilir; örneğin kanser hastalarında tümör dokusu, kolesterol kristalleri, kan dolaşımına karışan yağ veya kan kabarcıkları. Ancak tüm nedenlerde sonuç aynıdır: Kan, böbreğe doğru veya böbrekten uzaklaşacak şekilde artık düzgün bir şekilde (ya da hiç) akamaz.

Böbrek enfarktüsünün risk faktörleri şunlardır:

• Diabetes mellitus (şeker hastalığı)
• Arteriyoskleroz gibi damar hastalıkları
• Atriyal fibrilasyon, sağ kalp yetmezliği veya geçmişte geçirilmiş kalp krizi gibi kalp hastalıkları
• Lupus eritematozus gibi bağ dokusu hastalıkları
• Böbrek damarlarının röntgen incelemeleri
• Ameliyatlar sonucu oluşan damar yaralanmaları

Böbrek enfarktüsüne dair ilk ipuçları genellikle hastanın şikayetlerinin anlatımı ve karın ile yanların muayenesi sırasında ortaya çıkar. Ayrıca doktor, böbrek enfarktüsü için risk faktörü oluşturabilecek diğer hastalıklar hakkında da bilgi alacaktır.

Kan ve idrar tahlilleri yardımcı olabilir, ancak ne yazık ki çoğu zaman spesifik sonuçlar vermez. Olası belirtiler arasında beyaz kan hücrelerinde veya serum kreatininde (böbrek fonksiyonu hakkında bilgi veren bir metabolik ürün) artış sayılabilir. Ultrason muayenesi (gerekirse Doppler ultrasonografi ile birlikte) genellikle böbrekteki kan akışının yetersizliğini iyi bir şekilde gösterebilir.

Böbrek enfarktüsünü kesin olarak teşhis etmek için ek olarak bir bilgisayarlı tomografi veya anjiyografi (kan damarlarının görüntülenmesi) gerekebilir. Bu durumun böbrek tümörü, böbrek kisti, böbrek koliki, idrar taşı hastalığı ve böbrek çukur iltihabından ayırt edilmesi gerekir.

Böbrek enfarktüsünün tedavisi

Çoğu durumda böbrek enfarktüsü ilaçla tedavi edilir. Ağrı kesiciler akut şikayetleri hafifletir, tansiyon düşürücüler kan basıncını düzenler, heparin kan pıhtılaşmasını engeller ve ideal durumda mevcut küçük kan pıhtılarını eritir.

Altta yatan bir hastalık varsa, bu da tedavi edilmelidir.

Şiddetli bir böbrek enfarktüsünde, kan pıhtısının cerrahi olarak çıkarılması veya lizis tedavisi de düşünülebilir. Ancak cerrahi olarak çıkarılması yüksek riskler taşır ve bu nedenle nadiren uygulanır. Lizis tedavisinde doktor, etkilenen kan damarına bir kateter yerleştirir ve kan pıhtısının üzerine doğrudan bir ilaç uygular. Bu sayede pıhtı çözülür ve kan tekrar engelsiz bir şekilde akabilir.

Böbrek fonksiyonu ciddi şekilde kısıtlanmışsa, enfarktüs sonrasında böbreklerin görevlerini geçici olarak üstlenmek üzere diyaliz gerekebilir.

Böbrek enfarktüsünde prognoz

Böbrek enfarktüsünün seyri, enfarktüsün boyutuna ve kan akış bozukluğunun süresine büyük ölçüde bağlıdır. Doku ne kadar uzun süre yetersiz kan akışına maruz kalırsa, dokunun ölme riski o kadar artar. Yaygın bir enfarktüs durumunda, etkilenen böbreğin (hatta her iki böbreğin) kurtarılamama tehlikesi vardır. Ancak çoğu durumda böbrek enfarktüsü o kadar şiddetli değildir; bu nedenle büyük ölçüde hatta tamamen iyileşme mümkündür. Geçici diyaliz gerekse bile, böbrekler daha sonra işlevlerini yeniden yerine getirebilir.

İyi bir prognoz için hızlı teşhis ve tedavi belirleyicidir. Bu nedenle ani ve şiddetli yan ağrıları durumunda mümkün olan en kısa sürede bir doktora başvurmalısınız.