Miyom / Miyomlar: Rahimdeki kitleler hakkında bilgiler

Miyomlar, rahimdeki kas dokusunun aşırı büyümesidir. Kadın üreme sisteminde en sık görülen iyi huylu tümörlerdir. Bazı miyomlar o kadar büyür ki, hastalar kendilerinde hamilelik olduğundan şüphelenebilir.

Miyomlar doğurganlığı etkileyebilir veya kısırlığa yol açabilir. Bu durum, miyomun rahim boşluğu ve fallop tüplerine göre konumuna büyük ölçüde bağlıdır. Değerlendirme ancak bireysel olarak yapılabilir. Ancak miyomlara bağlı kısırlık oldukça nadir görülür.

Tümörün oluştuğu yere göre farklı miyom türleri ayırt edilir:

• Subseröz miyomlar rahmin dış yüzeyinde bulunur ve buradan peritona doğru büyür. Bir sapı olabilir; en kötü durumda bu sap bükülebilir ve hastada şiddetli alt karın ağrısına neden olabilir. Bu durumda acil ameliyat gerekir.
• İntramural miyomlar rahim duvarının içinde büyür ve en sık görülen miyom türleri arasındadır.
• Transmural miyomlar, rahim duvarının tüm katmanlarından oluşabilir.
• Submukoz miyomlar genellikle küçüktür. Rahim kasında oluşurlar ve rahim zarına doğru büyürler, bu da kanama bozukluklarına yol açar.
• İntraligamenter miyomlar, rahim dışındaki bağ dokusu katmanlarında, yani rahimin destek sisteminde oluşur.
• Servikal miyomlar son derece nadirdir ve rahim ağzı (serviks) çevresindeki kas tabakalarında oluşur.

Rahim içi ve dışı miyomların gösterimi © Tsuyna | AdobeStock

Miyomlar, kontrolsüz bir şekilde büyüyen rahim kas hücrelerinden gelişir.

Miyomların kesin oluşum nedeni şu anda henüz bilinmemektedir. Tıp uzmanları, kadınlık hormonu östrojenin bu süreçte rol oynadığını varsaymaktadır. Bu nedenle miyomlar, hormona bağlı tümörler arasında sınıflandırılır.

Bu varsayım, menopoz sonrası kadınlarda miyomların artık ortaya çıkmadığı gözlemine dayanmaktadır. Bu hastalarda hala miyomlar mevcutsa, bunlar büyümeyi durdurur.

Ayrıca miyomların oluşumunun genetik nedenlere dayandığı da düşünülmektedir. Miyomlar ailelerde sık görülür. Etnik köken de bu konuda bir rol oynar.

Birçok kadın, miyomları olmasına rağmen herhangi bir şikayet hissetmez. Miyomlar, ancak belirtiler ortaya çıktığında bir hastalık haline gelir. Tümörün hangi belirtilere yol açacağı, büyüklüğüne ve konumuna bağlıdır.

En sık görülen şikayetler şunlardır:

• Kanama bozuklukları: Aşırı yoğun adet kanaması, çok şiddetli ve uzun süren adet kanaması, adet dışı kanamalar
• Adet sırasında ağrı. Bu durumda genellikle rahim boşluğunda kan pıhtıları oluşur ve bunlar kramplarla birlikte dışarı atılır.

Daha nadiren görülenler

• Alt karın ağrısı
• Sırt ağrısı (miyom, omurilik sinirlerine baskı yapar)
• Böbrek ağrısı
• Yan ağrısı
• Kabızlık (tümör rektuma doğru büyür)
• Şiddetli idrara çıkma ihtiyacı (miyom mesaneye baskı yapar)
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

.

Çocuk sahibi olamama da uterus miyomatozusunun olası belirtilerinden biridir.

Miyomlar karın bölgesinde ağrıya neden olabilir @ SENTELLO /AdobeStock

Miyomlar genellikle hamilelikte daha hızlı büyür. Bu durum,

• fetüsün pozisyonunda değişikliklere,
• ağrı ve
• doğum kanalının tıkanmasına

ortaya çıkabilir. Bu durumda sezaryen gereklidir. Miyomlar, düşük ve erken doğum riskini artırır. Bazen miyomlar nedeniyle dış gebelik de görülebilir.

Bu iyi huylu tümörler, genellikle jinekolog tarafından vajina veya rektum yoluyla rahim muayenesi yapılarak tespit edilebilir. Bu şekilde, birden fazla miyom olup olmadığı da teşhis edilebilir.

Ardından doktor, ultrason muayenesi (sonografi) yardımıyla şüpheli tanısını doğrular. Ultrason ayrıca miyomun tam olarak nerede bulunduğunu ve boyutunu da gösterir. Kadın hastalıkları uzmanı ultrasonu genellikle vajinal yolla gerçekleştirir. Alternatif olarak karın duvarı üzerinden bir muayene de yapılabilir.

Bazı miyomlar ultrason görüntüsünde net bir şekilde tanınmaz. Örneğin intramural miyomlarda durum böyledir. Bu nedenle, belirli vakalarda manyetik rezonans tomografi (MRG) de yararlı olabilir.

Rahim içi inceleme (histeroskopi) ve karın içi inceleme (laparoskopi) de yararlıdır. Bu yöntemlerle miyomların tam konumu belirlenebilir ve aynı zamanda doktor bazı miyomları bu işlem sırasında doğrudan çıkarabilir.

Kan tahlili de tamamlayıcı bir tanı yöntemidir. Jinekolog, demir eksikliğini dışlamak veya tespit etmek için demir düzeylerini kontrol eder. Demir eksikliği, adet sırasında kısmen yüksek kan kaybı nedeniyle ortaya çıkabilir.

Ağrı veya şiddetli kanamaya neden olmayan miyomlar tedavi gerektirmez. Bu durumlarda, her 6 ila 12 ayda bir jinekolojik muayenelerle izlenmesi yeterlidir.

Rahim miyomları invaziv değildir, yani çevrelerindeki sağlıklı dokuya yayılmazlar. Bu nedenle, geride kalıntı bırakmadan cerrahi olarak sorunsuz bir şekilde çıkarılabilirler.

Ancak ameliyat kararı,

• miyomun bulunduğu yere,
• büyüklüğüne,
• hangi şikayetlere yol açtığına,
• bu şikayetlerin ne kadar şiddetli olduğu ve
• hastanın yaşına bağlıdır.

Miyomların cerrahi olarak çıkarılması

Gelecekte çocuk sahibi olmak isteyebilecek genç kadınlarda, jinekolog genellikle laparoskopi yardımıyla miyomu çıkarır. Karın duvarında yaptığı minik kesiklerden uzun ve ince bir boru (laparoskop) sokarak miyomu çıkarır.

Modern bir yöntem ise embolizasyondur. Bu yöntemde tümör çıkarılmaz, bunun yerine kan damarlarının tahrip edilmesi yoluyla tümöre giden kan akışı kesilir. Böylece miyom daha fazla büyüyemez ve ölür. Bu yöntemle semptomların kontrol altına alınma başarı oranı yaklaşık %80’dir.

Bir başka yenilikçi yöntem ise MR kılavuzlu yüksek odaklı ultrasondur. Bu işlemde hasta özel bir ultrason cihazının üzerine yatırılır. Cihazın yüksek frekanslı ses dalgaları, miyomun dokusunun tahrip olacağı kadar fazla ısı üretir. Bu yöntemin de başarı oranı yaklaşık %80’dir.

Semptomatik miyomlarda ve aile planlaması tamamlanmış hastalarda rahim alınması (histerektomi) bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu yöntem, %100 başarı oranına sahip tek yöntemdir; çünkü bu işlemden sonra rahim miyomları kesin olarak ortadan kalkar ve yeni miyomların oluşması da engellenir.

İlaçla miyom tedavisi

Miyomlar ilaçla da tedavi edilebilir. Bu tedavide, rahim zarının büyümesini yavaşlatan progestinler kullanılır. Böylece kanama miktarı da azalır. Progestinler ayrıca miyomların büyümesine de etki edebilir.

GnRH analogları, östrojen oluşumunu merkezi olarak baskılar ve bu sayede miyomların küçülmesini sağlar. Ancak bu durumda, çoğu kadın için oldukça zorlayıcı olan menopoz semptomları ortaya çıkar. Bu nedenle bu yöntem genellikle planlanan bir ameliyattan önce sadece kısa bir süre için kullanılır.

En modern ilaç tedavisi, progesteron reseptör aşağı düzenleyicisi olan ulipristal asetattır. Bu ilaç, hem ameliyat öncesinde hem de aralıklı tedavi olarak uzun vadede kullanılabilir. Yan etkileri, GnRH analoglarına kıyasla belirgin şekilde daha azdır.

Uterus myomatosus tedavisinde hangi yöntemin uygulanacağı,

• tüm tedavi seçenekleri,
• hastanın şikayetleri ve
• hastanın yaşadığı sıkıntı

dikkate alınarak belirlenmelidir.